Magdalena Łysiak

Herbata najlepiej smakuje, gdy jest zaparzana „rączką uroczej kobiety”, a nalewać ją należy z „małej, srebrnej herbatniczki, owiniętej w serwetę” – pisano w XIX-wiecznej Polsce. Reklamowano ten napój poświęcając mu całe traktaty, sztuki i książki. Anna Potocka donosiła przyjaciołom, że w dniu jej zaręczyn „podano herbatę, nowość najmodniejszą, z wolna się przyjmującą”. Mówiono, że pija herbatę do śniadania generał Chłopicki, ale dodaje do niej „kilka kropel surowej śmietanki”. Ostrzegano też pierwszych smakoszy, że wypicie zbyt dużej ilości tego napoju może wpłynąć na nerwy.

O tym, jak poważny był nałóg palenia tytoniu w Polsce, świadczy rozkaz Jana III Sobieskiego, który wydał przed bitwą specjalny rozkaz: „tytuniu aby nie kurzono pod gardłem”! W XIX wieku na ziemiach polskich palili artyści, spiskowcy i profesorowie, stany niższe i wyższe, kobiety i mężczyźni. „Pojawiły się i u nas te cygara. – donosił z Krakowa Ambroży Grabowski – Klasa możniejsza, a nawet hołota nie wyjdzie na ulicę bez zapalonego lontu. Głupi ten nałóg wylał się daleko poza brzegi”…

Bolesław Roja należał do jednego z pokoleń Polaków urodzonych w czasach niewoli. Dorastał w atmosferze kultu bohaterów powstań narodowych i pamięci o ich wysiłku zbrojnym. Gdy po 123 latach zaborów nadeszła wreszcie możliwość odzyskania niepodległości, nie wahał się ani chwili. Ruszył do walki o wolną Polskę. Szkolił oddziały paramilitarne Polowych Drużyn Sokolich, służył w Legionach Polskich. Stał się pierwszym legendarnym dowódcą legionowego 4. Pułku Piechoty. Był jednym z czterech sygnatariuszy rozkazu o powołaniu niepodległego Wojska Polskiego. Już jako generał brał udział w walkach o granice odrodzonego państwa w czasie konfliktu z Ukraińcami oraz wojny polsko-bolszewickiej. Po wybuchu II wojny światowej, w pierwszych miesiącach okupacji został aresztowany przez gestapo i bestialsko zamordowany w niemieckim obozie koncentracyjnym Sachsenhausen.

Dr Tamara Lewit z Uniwersytetu w Melbourne jest archeologiem specjalizującym się w epoce późnego antyku. Pewnego dnia jej siostra, pisarz, poprosiła ją o pomoc przy pisaniu książki dla dzieci, której akcja dziać się miała w Galii, w IV wieku. „Jak wyglądał dzień w szkole w tamtym czasie? W jakie gry bawiły się dzieci? W co ubierały się 10-letnie dziewczynki? Jakie lekarstwo dawano dziecku na kaszel?” – ten zestaw zaskakujących pytań skłonił dr Lewit do bacznego przyjrzenia się zwyczajom rodziny w czasach rzymskich.