NKWD

W lipcu 1945 r. oddziały Armii Czerwonej i NKWD, przy wsparciu Ludowego Wojska Polskiego oraz funkcjonariuszy i współpracowników Urzędu Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej, przeprowadziły szeroko zakrojoną akcję pacyfikacyjną na terenie Puszczy Augustowskiej i jej okolic. Obława Augustowska była wymierzona w podziemie niepodległościowe, które nie uznawało narzuconej przez ZSRS komunistycznej władzy. Z aresztowanych wówczas ponad 7 tys. osób, co najmniej 600 Polaków zostało wywiezionych w nieznane do dziś miejsce i zamordowanych. To największa niewyjaśniona zbrodnia sowiecka na Polakach po zakończeniu II wojny światowej, zwana „małym Katyniem”.

Obława Augustowska to największa zbrodnia dokonana na Polakach po II wojnie światowej. Jej ofiarą padli głównie młodzi ludzie, pełni pasji i planów na przyszłość, z punktu widzenia sowieckich okupantów i ich kolaborantów stanowiący przeszkodę w utrwalaniu systemu komunistycznego. Co dodatkowo wzmacnia wymiar tej tragedii, rodziny ofiar przez ponad 50 lat nie mogły upomnieć się o prawdę o swych bliskich. W Augustowie i na Suwalszczyźnie ofiary Obławy określa się mianem „Lipcowych”.

Przy Wzgórzu Krzyży w Gibach, miejscu symbolizującym grób ofiar Obławy Augustowskiej, obchodzono w niedzielę 75. rocznicę największej zbrodni dokonanej na Polakach po II wojnie światowej. Obława Augustowska nazywana jest również małym Katyniem.