Prezydent Karol Nawrocki w liście skierowanym do uczestników XXIII Święta Prawników w Krakowie podkreślił, że kryzys wymiaru sprawiedliwości wymaga „zdecydowanych działań naprawczych”, opartych na szerokim konsensusie środowisk prawniczych. Wydarzenie, organizowane przez Ars Legis – Stowarzyszenie im. św. Ivo Helory, odbywa się pod patronatem krakowskich samorządów zawodów zaufania publicznego.
Konieczność naprawy wymiaru sprawiedliwości
Centralnym punktem tegorocznego Święta był panel poświęcony propozycjom wyjścia z kryzysu sądownictwa. W dyskusji uczestniczyli: wiceprezes Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Themis” SSO Beata Morawiec, sędzia SN prof. Adam Redzik, SSO Łukasz Zawadzki oraz prof. Fryderyk Zoll.
Nawrocki ocenił, że kryzys „pogłębił się i zaognił tak dalece”, iż wymaga nie tylko trafnej diagnozy, lecz także konkretnych działań naprawczych. Jego zdaniem powinny one wynikać z „prawdziwego konsensu znawców prawa”, a rekomendacje muszą być wolne od politycznych emocji.
Mówimy tu o zagadnieniach ściśle związanych z racją stanu, z dobrem państwa i całego narodu
– zaznaczył.
Zdecydowane działania prezydenta Nawrockiego
Prezydent przypomniał, że powołał Radę Nowej Konstytucji oraz zapowiedział utworzenie Rady ds. Naprawy Ustroju Państwa. Oba gremia mają stać się forami szerokiej debaty ekspertów. Jak wskazał, konieczne jest ustalenie, czy źródłem problemów jest sama Konstytucja z 1997 r., czy też sposób funkcjonowania instytucji państwa – bądź jednoczesne występowanie obu tych czynników.
Wśród kluczowych ustrojowych problemów wymienił niejasne rozgraniczenie kompetencji organów władzy wykonawczej oraz tryby powoływania sędziów Trybunału Konstytucyjnego, członków Krajowej Rady Sądownictwa, niektórych izb Sądu Najwyższego i blisko 3 tys. sędziów. Podkreślił, że w obliczu wyzwań geopolitycznych i bezpieczeństwa „nie sposób dłużej tolerować sytuacji”, w której kontrowersje wokół kluczowych organów państwa podważają wiarygodność Polski.
Nawrocki przypomniał również, że na początku maja powołał Radę Nowej Konstytucji, której zadaniem jest przygotowanie projektu „konstytucji nowej generacji roku 2030”. W jej skład weszli m.in. Julia Przyłębska, Ryszard Piotrowski, Barbara Piwnik, Józef Zych, Marek Jurek, prof. Ryszard Legutko i prof. Anna Łabno.
W tle debaty pozostaje spór o Krajową Radę Sądownictwa i status tzw. neosędziów, wynikający z nowelizacji ustawy o KRS z 2017 r., która przekazała Sejmowi wybór 15 sędziów‑członków Rady. Zmiana ta była krytykowana przez ówczesną opozycję, a obecnie rządzących, jako prowadząca do upolitycznienia KRS. W ostatnich latach wątpliwości wobec procedury powołań wyrażały również TSUE i ETPC.
