Magdalena Łysiak

Wojna polsko-bolszewicka zakończyła się traktatem ryskim 18 marca 1921 r., a porozumienie z 27 grudnia 1927 r. było próbą obu stron, by polepszyć wzajemne stosunki i unormować sytuację polityczną po wcześniejszym konflikcie. W ramach tego porozumienia omówiono kwestie związane z wymianą więźniów politycznych, co miało być jednym z kroków ku poprawie relacji między Polską a ZSRS. Porozumienie grudniowe z 1927 r. miało ograniczone skutki, a relacje między Warszawą a Kremlem pozostawały złożone przez długie lata.

13 grudnia 1981 r. gen. Wojciech Jaruzelski wprowadził w Polsce stan wojenny. W trakcie jego trwania internowano łącznie 10 131 działaczy związanych z „Solidarnością”. Życie straciło ok. 100 osób, w tym 9 górników z kopalni „Wujek” podczas pacyfikacji strajku. Komuniści wprowadzili stan wojenny, by złamać kręgosłup „Solidarności”, by stłumić polskie dążenie do wolności. Powrócili w ten sposób do represji masowych, charakterystycznych dla lat tzw. stalinizmu. Dokumenty dowodzą, że wprowadzając stan wojenny ekipa gen. Jaruzelskiego dążyła do utrzymania swojej władzy nawet za cenę krwi, prosząc Kreml o przysłanie pomocy wojskowej.

W zbiorach Archiwum IPN przechowywane są dokumenty wytworzone przez organy bezpieczeństwa III Rzeszy Niemieckiej, Związku Sowieckiego oraz Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Dopełnieniem tych zbiorów są prywatne darowizny, które trafiają do Archiwum IPN niemal od początku jego działalności. Skala tego zjawiska sprawiła, że postanowiliśmy zainaugurować projekt, którego istotą jest zabezpieczenie i upowszechnienie zbiorów przechowywanych w domowych archiwach: dokumentów, fotografii, pamiątek dotyczących konkretnych ludzi, które pozwolą nam lepiej zrozumieć przeszłość. W wielu rodzinach zbiory te mają swoich kustoszy, są jednak i takie, w których takiej opieki brakuje. Zdarza się, że bezcenne archiwalia trafiają na śmietnik. Nie możemy pozwolić, aby takie pamiątki, a wraz z nimi historie ludzi, których dotyczą, zostały bezpowrotnie utracone. Dzięki projektowi Archiwum Pełne Pamięci w zbiorach IPN znalazły się tysiące bezcennych kolekcji z nieodległej historii Polski – pisze Marzena Kruk, dyrektor Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej

„Bracia Krajewscy w walce. Pokąd sił nam starczy” to wystawa ukazująca losy czterech braci Krajewskich. Ich wojenne dzieje przypominają filmową opowieść o „Szeregowcu Ryanie” – w tej przejmującej historii również tylko jeden spośród czterech braci przeżywa wojenną zawieruchę. Dramatyczne koleje losu rodziny Krajewskich przedstawimy w bogato zaaranżowanej przestrzeni wystawy.