Magdalena Łysiak

Po roku 1945 niemiecki system sądownictwa w Republice Federalnej Niemiec wchodził często w fazę renazyfikacji, a nie denazyfikacji. Jeśli chodzi o okupację ziem polskich wcielonych do III Rzeszy Niemieckiej w czasie II wojny światowej niemiecki wymiar sprawiedliwości, niemieckie sądy, niewojskowe, powszechne, cywilne, wydały 30 000 wyroków śmierci, w tym aż 15 000, a więc połowa z nich została wydana na ziemiach polskich wcielonych do III Rzeszy. Warto dodać, że w czasie I wojny światowej takich wyroków śmierci było tylko 291, co pokazuje ogromną skalę antypolonizmu, antyslawizmu rodzącego się w międzywojennym świecie – mówił prezes IPN Karol Nawrocki na konferencji „Odpowiedzialność za działalność sądownictwa niemieckiego w okupowanej Polsce (1939-1945)”.

W 2021 roku hiszpańscy archeolodzy Aitor Ruiz-Redondo z Uniwersytetu w Saragossie i Virginia Barciela oraz Ximo Martorell z Uniwersytetu w Alicante badali jaskinię Cova Dones, znajdującą się w pobliżu miejscowości Millares (prowincja Walencja). Ok. 400 metrów od wejścia znaleźli cztery ledwo widoczne rysunki naskalne wykonane czerwoną gliną. Mimo że jaskinia była często odwiedzana przez naukowców i turystów, nikt wcześniej zwrócił uwagi na czerwonawe plamy na jej ścianach. Kiedy w tym roku naukowcy wrócili na stanowisko, aby zeskanować obrazy, w pewnym momencie zdali sobie sprawę, że malowideł i rytów naskalnych jest o wiele więcej. Wkrótce doliczono się ponad 100 prehistorycznych dzieł. To jedno z największych odkryć ostatnich lat!

Beatyfikacja przez Kościół katolicki rodzinny Ulmów, zamordowanej przez niemiecką policję za pomoc Żydom, daje znakomity asumpt do rozważań na temat skali oraz uwarunkowań historycznych świadczenia pomocy Żydom w czasie II wojny światowej przez Polaków pod okupacją niemiecką. Tym zagadnieniom poświęcona będzie konferencja naukowa „Niemiecki mord na Ulmach. Represje za pomoc ludności żydowskiej w kontekście realiów czasu Zagłady” organizowana wspólnie przez Kancelarię Prezydenta RP oraz Instytut Pamięci Narodowej.

Podziemia dawnego klubu nocnego w Chmielniku kryły przez lata ważny obiekt kultury żydowskiej. Piętnaście lat temu budynek kupił biznesmen Marian Zwolski, któremu ojciec opowiadała, że przed wojną była tam łaźnia – mykwa. Służyła ona do rytualnej kąpieli oczyszczającej. Pierwsze prace potwierdziły tę informację. Mykwa była całkowicie zasypana, a po odkopaniu oczom robotników ukazały się biało-niebieskie płytki z gwiazdami Dawida.