Wolna Polska odda hołd swoim synom

Święto państwowe, jako wyraz hołdu dla żołnierzy drugiej konspiracji, ustanowione zostało przez Sejm 3 lutego 2011 roku. Środowiska kombatanckie, liczne organizacje patriotyczne, stowarzyszenia naukowe, przyjaciele i rodziny tych, którzy polegli w boju, zostali zamordowani w komunistycznych więzieniach lub po prostu odeszli już na wieczną wartę, od lat pukali do wielu drzwi z żądaniami, by wolna Polska oddała w końcu hołd swym najlepszym Synom. Przez lata odpowiedzią była cisza.

W drugiej połowie pierwszej dekady XXI wieku nadzieje zaczęły się spełniać. Apele środowisk kombatanckich zaczęły zyskiwać coraz większe poparcie. Janusz Kurtyka, prezes IPN od końca roku 2005, nadał tym staraniom silny impuls i przyspieszenie. Inicjatywę wsparł prezydent RP prof. Lech Kaczyński.

Uroczystości związane z tegorocznymi obchodami organizuje Instytut Pamięci Narodowej wraz z Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych oraz Społecznym Komitetem Obchodów Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”.

Od wielu lat Instytut Pamięci Narodowej, wspólnie z Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL oraz organizacjami społecznymi dba o pamięć o tych, którzy po roku 1944, wobec nowej okupacji ziem polskich, nie złożyli broni i podjęli walkę o niepodległą Ojczyznę. Dla wszystkich, którym droga jest polska historia, którym drodzy są nasi bohaterowie walczący z komunistycznym zniewoleniem, udział w obchodach to nakaz serca. Godnie uczcijmy tych, którzy chcieli widzieć Polskę wolną i czystą

– powiedział dr hab. Karol Polejowski. 

Dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL Adrianna Garnik przypomniała o symbolicznym znaczeniu miejsca konferencji – dawnego więzienia przy ul. Rakowieckiej, gdzie 1 marca 1951 r. zamordowano członków Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” z ppłk. Łukaszem Cieplińskim na czele. Przedstawiła także program tegorocznych obchodów. Wśród najważniejszych wydarzeń wymieniła m.in. uroczystości rocznicowe poświęcone gen. Augustowi Emilowi Fieldorfowi „Nilowi”, otwarcie wystawy poświęconej Zrzeszeniu „WiN”, Apel Pamięci przy Ścianie Śmierci. Dyrektor podkreśliła również, że pamięć o żołnierzach podziemia niepodległościowego obejmuje nie tylko ich walkę, lecz także losy ich rodzin, przez lata prześladowanych przez aparat komunistyczny.

O działaniach organizacji społecznych mówiła Teresa Brykczyńska – przedstawicielka Społecznego Komitetu Obchodów Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, informując, że w tym roku już po raz piętnasty przygotowują centralne uroczystości w Warszawie.

Program centralnych obchodów Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” w Warszawie

• 27 lutego 2026, Warszawa (Włochy), godz. 17.00–18.00 – uroczystość patriotyczno-religijna w hołdzie Żołnierzom Wyklętym przed Willą Jasny Dom, organizowana przez Fundację Willa Jasny Dom, z udziałem przedstawicieli Oddziału IPN w Warszawie;
• 28 lutego 2026, godz. 10.00–19.00, Warszawa, Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL:
  • godz. 10.00–16.00 – zwiedzanie muzeum z przewodnikiem, wejścia co godzinę (ostatnie o 16.00), zbiórka w poczekalni, zapisy nie obowiązują;
  • godz. 12.30–14.00 – zwiedzanie muzeum z Tadeuszem Płużańskim śladami jego ojca Tadeusza (obowiazują zapisy:  [email protected]);
  • 17.00–19.00 – „Widzenie na Rakowieckiej” – spotkanie ze świadkiem historii prowadzone przez redaktora Tadeusza Płużańskiego;
• 28 lutego 2026, godz. 10.00, Warszawa (Bródno) – uroczysty Apel Pamięci w Kwaterze 45N na Cmentarzu Bródnowskim (organizator: Solidarni 2010);
• 28 lutego 2026, godz. 12.00–15.00, Warszawa (Praga Północ) – uroczystości na Pradze-Północ (organizują: Oddział IPN w Warszawie, Izba Pamięci Strzelecka 8, Towarzystwo Miłośników Polskiej Tradycji i Kultury, Urząd Dzielnicy Praga-Północ m.st. Warszawy, ARME Otwock): zbiórka i rozpoczęcie wydarzenia: ul. Sierakowskiego 9, Szkoła Podstawowa nr 395 im. Rotmistrza Witolda Pileckiego;
  • godz. 12.10–12.20 – ulica Sierakowskiego 7, (dawna siedziba NKWD 1944–1946, a następnie Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego 1946–1954),
  • godz. 12.35–12.45 – ulica Jagiellońska 38, róg al. „Solidarności”, tablica pamiątkowa (dawny Trybunał Wojskowy Armii Czerwonej 1944–1946),
  • godz. 12.50–12.55 – ulica Cyryla i Metodego 4 (dawny Miejski Urząd Bezpieczeństwa Publicznego, posterunek MO); 
  • godz. 13.05–13.15 – ulica Strzelecka 8 – Izba Pamięci Strzelecka 8 (dawna Kwatera Główna NKWD w Polsce następnie WUBP),
  • godz. 13.30–13.40 – ulica 11-go Listopada 68 (Wojskowy Trybunał Wojenny), 
  • godz. 14.00–14.30 – ulica Namysłowska: uroczystości główne przy Pomniku ku Czci Pomordowanych w Praskich Więzieniach w latach 1944–1956: wystawienie warty, odśpiewanie hymnu, przemówienia okolicznościowe, złożenie wiązanek, kwiatów, zapalenie zniczy;
• 28 lutego 2026, godz. 17.00–19.00, Warszawa (pl. Marszałka Józefa Piłsudskiego) – uroczystości przy Grobie Nieznanego Żołnierza organizowane przez Społeczny Komitet Obchodów Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”: Apel, przemówienia, złożenie wieńców; po uroczystości przemarsz na Mszę św. o godz. 19.00 w Archikatedrze św. Jana koncelebrowaną przez abp. Adriana Galbasa; po nabożeństwie złożenie wieńców pod Epitafium Żołnierzy Wyklętych;

1 marca 2026, Warszawa i okolice

• godz. 09.00, Marki – Msza św. w intencji Żołnierzy Wyklętych, organizator: Stowarzyszenie MARKI-PUSTELNIK-STRUG i Rodzinna Grupa Historyczna Szwadron Żandarmerii (kościół Św. Izydora, al. Marszałka Józefa Piłsudskiego 93);
• godz. 10.00 – spacer historyczny z przewodnikiem po Powązkach Wojskowych „Śladami Żołnierzy Wyklętych i ich oprawców” (obowiązują zapisy: [email protected]);
• godz. 10.00–11.00 – oficjalne uroczystości w Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”: uroczysty Apel Pamięci oraz złożenie wieńców pod Ścianą Śmierci z udziałem asysty wojskowej, organizowane przez Instytut Pamięci Narodowej i Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL (ul. Rakowiecka 37, wymagane potwierdzenia: [email protected];
• godz. 11.00–16.00 – Rodzinne spotkania z historią, strefa edukacyjna, stoiska Wojska Polskiego oraz instytucji współpracujących z muzeum;
• godz. 11.00–17.00 – „Historyczny obóz wojskowy” przedstawiający polskie formacje wojskowe i historię umundurowania w latach 1920–1953;
• godz. 11.00–17. 00 – zwiedzanie z kuratorem wystawy „Metodą katyńską…”
• godz. 11.00–17.00 – indywidualne zwiedzanie muzeum
  • godz. 12:00 i 14.00 – zwiedzanie muzeum z przewodnikiem (obowiązują zapisy: [email protected]);
• godz. 11.00, Dziekanów Leśny – Msza św. w intencji „Inki” oraz Żołnierzy Wyklętych w Kościele Matki Bożej Królowej Rodzin w Dziekanowie Leśnym, po Mszy św. złożenie kwiatów pod tablicą „Serce dla Inki” (uroczystości organizowane przez organizacje społeczne);
• godz. 12.00, Kwatera Ł – uroczystości organizowane przez środowiska społeczne przy współudziale Instytutu Pamięci Narodowej, w hołdzie Żołnierzom Wyklętym na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie – w Kwaterze Ł. (tzw. „Łączka”), miejscu, w którym potajemnie ukrywano ciała żołnierzy pomordowanych w więzieniu mokotowskim w latach 1948–1956. Uroczystość pod patronatem honorowym Prezydenta RP Karola Nawrockiego;
• godz. 12.00–17.00 – zwiedzanie Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL z przewodnikiem (ul. Rakowiecka 37, wejścia co godzinę, zbiórka w poczekalni, zapisy nie obowiązują); 
• godz. 12.30 – uroczystości organizowane przez Stowarzyszenie Polska Jest Najważniejsza: Msza św. w kościele św. Katarzyny na Służewie; 13.30 – modlitwa, złożenie kwiatów i przemówienia przy Pomniku Męczenników Terroru Komunistycznego 1944–1956;
• godz. 12.30 – Msza św. w kościele pw. Matki Bożej Anielskiej, ul. Wilgi 14 w Radości w intencji żołnierzy podziemia niepodległościowego, po Mszy św. ok. 13.45 przejście na spotkanie pod budynkiem – siedzibą Trybunału Wojennego NKWD z 1944 r. oraz Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego Powiatu Warszawskiego w latach 1945–1951 (Radość ul. Izbicka 1) – koło przejazdu kolejowego: prelekcja historyczna, Apel Poległych, modlitwa (organizatorzy: Parafia Radość, Ochotnicza Straż Pożarna w Radości, Inicjatywa Bayonna-Falenica-Polonia);
• godz. 13.00 – Msza św. w kościele pw. Matki Bożej Dobrej Rady, ul. Szafirowa 58 w Miedzeszynie w intencji żołnierzy podziemia niepodległościowego, po Mszy św. ok. 14.15 przejście na spotkanie przed budynkiem dawnego aresztu i ośrodka śledczego NKWD i UB z lat 1944–1945 (ul. Patriotów 90): prelekcja historyczna, modlitwa (organizatorzy: Parafia Miedzeszyn, Inicjatywa Bayonna-Falenica-Polonia);
• godz. 14.00 – uroczystości pod b. siedzibą Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (ob. Ministerstwo Sprawiedliwości) na rogu ul. Koszykowej i al. Ujazdowskich (organizator: Fundacja Służba Niepodległej);
• godz. 14.30 – zapalenie zniczy przy popiersiu Danuty Siedzikówny „Inki” na terenie kościoła pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika oraz Katolickiego Zespołu Edukacyjnego im. Ks. Piotra Skargi na warszawskiej Woli, przy ul. gen Józefa Bema 73/75;
• godz. 14.00–14.30 – otwarcie wystawy „O duszę i charakter Narodu Polskiego. Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość” (Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, ul. Rakowiecka 37);
• godz. 15.00–16.00 oraz 17.00–18.00 – spektakl „Ulica wolności. Rzecz o Łukaszu Cieplińskim”: scenariusz oparty jest na dokumentach i przekazach dotyczących życia Łukasza Cieplińskiego, jego odwagi, zaangażowania w walkę o wolną Polskę, przywiązania do rodziny, a także mocnej wiary w sens cierpienia, którego doświadczył podczas pobytu w mokotowskim więzieniu; scenariusz i reżyseria: Leszek Zduń, muzyka: Rafała Odrobina (bezpłatne wejściówki: [email protected]);
• godz. 15.00 – uroczystość złożenia kwiatów pod tablicą pamięci na ul. Chałubińskiego 3b pod budynkiem, w którym w latach 1945–1956 mieściło się więzienie Głównego Zarządu Informacji WP;
• godz. 15.15 – uroczystość złożenia kwiatów pod tablicą pamięci na ul. Koszykowej 82 pod budynkiem, w którym mieścił się w latach 1946–1955 Wojskowy Sąd Rejonowy;
• godz. 16.00, Izba Pamięci Strzelecka 8 (Oddział IPN w Warszawie) – Msza św. w intencji zamęczonych i zamordowanych w praskich katowniach, następnie (godz. 17.00) „Pamięć i chwała” – koncert w hołdzie Żołnierzom Wyklętym w wykonaniu duetu Piotr Rafałko i Sebastian Boguszewski; po koncercie ok. godz. 19.00 zwiedzanie zabytkowych piwnic;
• godz. 16.00–17.30, Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL – zwiedzanie z Krzysztofem Bukowskim „Śladami Edmunda Bukowskiego” (obowiązują zapisy: [email protected]);
• godz. 18.00 – Msza św. w intencji Żołnierzy Wyklętych, Sanktuarium Matki Bożej Królowej Polskich Męczenników, Al. Stanów Zjednoczonych, a następnie złożenie kwiatów pod tablicą upamiętniającą Danutę Siedzikównę „Inkę” i Jana Rodowicza „Anodę”;
• godz. 18.30–20.30, Warszawa – Msza św. i społeczne uroczystości upamiętniające członków IV Zarządu Głównego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość w 75. rocznicę ich stracenia na Mokotowie, organizowane przez Instytut Pamięci Narodowej i Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL (ul. Rakowiecka 37);
• 4 marca 2026, godz. 11.00 (dla szkół) oraz 18.00, Warszawa – „Gen wolności – Młodzież w walce z komuną” – muzyczno-teatralne widowisko o młodych Polakach, którzy rzucili wyzwanie komunistycznemu systemowi (Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, bezpłatne wejściówki: [email protected]);
• 7–8 marca 2026, Warszawa – II Kongres Pamięci Żołnierzy Wyklętych (organizatorzy: Biuro Prezesa IPN i Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, ul. Rakowiecka 37);
• 15 marca 2026, godz. 17.00, Warszawa – koncert „Niezłomni, Niepokonani, Wyklęci” – pieśni wojskowe z okresu okupacji w wykonaniu tenora Piotra Rafałko oraz zespołu (wiolonczela, skrzypce i fortepian) pod kierownictwem Janusza Powolnego, wydarzeniu będzie towarzyszyć wystawa portretów Żołnierzy Wyklętych namalowanych przez Piotra Rafałko (Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, ul. Rakowiecka 37);
• luty/marzec 2026 – „Niezłomni/Niezapomniani” – akcja Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL rozdawania nasion niezapominajek;