Rząd Niemiec nie chce wypłacić odszkodowań Polakom
Artykuł „Dręczące czekanie na dobry gest”, poświęcony kwestii finansowego wsparcia dla około 50 tys. żyjących polskich ofiar nazizmu, ukazał się w poniedziałkowym wydaniu „SZ”.
Niemiecka gazeta przypomniała na wstępie wypowiedź Friedricha Merza z grudnia 2025 r., w której kanclerz RFN zapewnił, że jego rząd jest „świadomy swojej historycznej odpowiedzialności” wobec Polski.
Polskie ofiary nazizmu mogły mieć nadzieję, że dyskutowany od lat „humanitarny gest” w formie świadczenia finansowego stanie się wreszcie rzeczywistością. „Jednak poszkodowani ciągle jeszcze czekają bezskutecznie” – piszą autorzy.
Jak dowiedziała się „SZ”, strona polska przedstawiła tymczasem rządowi RFN „bardzo konkretny plan”, który obecnie jest przedmiotem dyskusji na szczeblu kilku niemieckich resortów. W ocenie autorów plan jest „omawiany w nieskończoność”. Krytycy wysuwają prawne zastrzeżenia, wskazują na obawy przed żądaniami ze strony innych krajów i mówią o trudnej sytuacji budżetowej.
"Humanitarny gest"?
Według gazety około dwa miesiące temu doszło do spotkania z udziałem ministra spraw zagranicznych Johanna Wadephula, szefa urzędu kanclerskiego Thorstena Freia, ministra spraw wewnętrznych Alexandra Dobrindta oraz ministra finansów Larsa Klingbeila. Dobrindt i Frei ponownie zaznaczyli, że kwestia reparacji jest dla RFN „zamknięta”, a możliwy jest jedynie „humanitarny gest”.
„Rządowi Donalda Tuska zależy na tym, żeby gest nie został odebrany przez polską opinię publiczną jak jałmużna, co byłoby wodą na młyn dla prawicowych populistów i nacjonalistów”
– czytamy w „SZ”.
Duży problem stanowi jednak „nieunikniona różnica” pomiędzy żądaniami PiS w wysokości 1,3 biliona euro, a skalą humanitarnego gestu. Z tego powodu Tusk odrzucił w 2024 r. ofertę 200 mln euro, złożoną przez ówczesnego kanclerza Olafa Scholza.
Jak pisze „SZ”, strona polska zasygnalizowała rządowi w Berlinie, że uważa za akceptowalną kwotę w wysokości 10 tys. złotych rocznie dla każdego poszkodowanego, przekazywaną za pośrednictwem Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie.
Zdaniem gazety całkowity koszt takiego wsparcia – „według bardzo ostrożnych szacunków” - wyniósłby około 300 mln euro. Korzystne z punktu widzenia niemieckiego budżetu byłoby to, że Niemcy nie musiałyby przekazać od razu całej sumy, lecz w pierwszym roku – 2027 tylko 100 mln, a w kolejnych latach kwota systematycznie by się zmniejszała. „SZ” zastrzega, że „dotychczas w niemieckim rządzie nie osiągnięto porozumienia”.
„Czas ucieka” – piszą autorzy dodając, że kanclerz Merz podczas konsultacji w grudniu 2025 r. obiecał, że pamięć i rozliczenia nazistowskiej dyktatury „nigdy nie będą dla nas sprawą zamkniętą”.
"Hańba"
W osobnym komentarzu Daniel Broessler nazywa hańbą grę na czas wobec polskich ofiar nazizmu. Zwlekając z decyzją o „humanitarnym geście” dla polskich ofiar nazizmu, niemiecki rząd naraża się na zarzut, że chce w ten sposób zaoszczędzić pieniądze na świadczenia – pisze komentator „Sueddeutsche Zeitung”.
„Im dłużej Niemcy zwodzą polskie ofiary nazizmu, tym większa staje się hańba”
– pisze Broessler. „Podczas gdy w niemieckim rządzie trwa poszukiwanie pieniędzy na gest, co miesiąc umiera tysiąc osób” – dodaje publicysta podkreślając, że „nie ma żadnego usprawiedliwienia dla zwłoki”.
Ewentualna krytyka wysokości kwoty ze strony prawicowych populistów „nie może być powodem pozostawienia ofiar nazizmu na lodzie” – uważa Broessler. Jego zdaniem w przeciwnym razie rząd RFN „naraża się na ciężkie podejrzenie, że im dłużej Niemcy zwlekają, tym więcej pieniędzy oszczędzą”.
