W czerwcu 1948 roku UB rozpracowało i rozbiło Okręg Wileński AK. W ramach tej operacji 30 czerwca 1948 roku zatrzymało majora Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”. Został on przewieziony do Warszawy i osadzony w więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej. Był przesłuchiwany i torturowany. W procesie, w którym był sądzony wraz z innymi członkami Okręgu Wileńskiego AK, został skazany przez Mieczysława Widaja na osiemnastokrotną karę śmierci.
Wyrok został wykonany po zmroku 8 lutego 1951 roku. Major Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” zginął w raz z innymi członkami Okręgu Wileńskiego AK: Lucjanem Minkiewiczem „Wiktorem”, Antonim Olechnowiczem „Pohoreckim” i Henrykiem Borowym-Borowskim „Trzmielem”. Strzelił do nich etatowy kat więzienia mokotowskiego – Aleksander Drej.
Wprowadzają mnie do pomieszczenia, gdzie przy stole siedzi trzech wojskowych i »Łupaszko« z drugiej strony. I mówią nam, że możemy rozmawiać ze sobą o wszystkim i tak długo, jak chcemy. Byłam tak zdziwiona, tak zszokowana, że nie pamiętam, co mówiłam. »Łupaszko« mówił mi o swojej córce i matce. Mnie powiedział: »Ucz się i wyjdź za mąż«, i że da mi znak, jak go wezmą na śmierć. I dał mi znać. Pewnej nocy leżę w łóżku i słyszę, że ktoś puka w ścianę (…) Zeszłam z łóżka. Szłam w kierunku, z którego dobiegało stukanie, tj. do okna. A to był otwarty lufcik i ten lufcik uderzał zamknięciem o szybę – to był sygnał nadawany alfabetem Morse’a. (…) Rano pomyślałam, że to Zygmunta wzięli na egzekucję.
– tak wspominała ostatnie spotkanie z mjr. Zygmuntem Szendzielarzem Lidia Lwow-Eberle (ps. „Lala”) podczas rozmowy z Anną Kuśmierek.
Zygmunt Szendzielarz urodził się 12 marca 1910 w Stryju koło Lwowa. Kolejarska, wielodzietna rodzina Eufrozyny z Osieckich i Karola miała śląskie korzenie (stąd częste do dziś błędy w publikacjach i wypowiedziach, ze śląskim wariantem nazwiska „Szendzielorz”), jednak w pokoleniu Zygmunta byli to już „obrońcy spod kresowych stanic”. Jego starsi bracia walczyli w roku 1919 w obronie Lwowa. Rudolf poległ, Marian zasłużył na Virtuti Militari i to właśnie ich czyny były dla Zygmunta tworzywem niepowtarzalnej formacji duchowej, w której obowiązki rodzinne splatały się ze sprawami ojczyzny i z imperatywem walki o świętą powinność, czyli niepodległość kraju.
Program uroczystości 8 lutego 2026 r.
10.30 – spacer po Powązkach Wojskowych śladami mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”
12.00 – uroczystość złożenia kwiatów na grobie mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, Cmentarz Wojskowy na warszawskich Powązkach
14.00 – oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Metodą katyńską…”
16.00 – oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Metodą katyńską…”
17.00 – Apel Pamięci w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL wraz z uroczystością złożenia kwiatów pod tablicą pamiątkową przy Ścianie Śmierci
18.00 – Msza święta w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL
