Magdalena Łysiak

W Gdańsku, po raz piąty, na zaproszenie Instytutu Pileckiego, ponad 130 krewnych i potomków Polaków zamordowanych za pomoc Żydom podczas okupacji niemieckiej, spotka się na Zjeździe Rodzin w ramach programu „Zawołani po imieniu”. Instytut otrzyma wyjątkowe artefakty m.in. kamień z domu rodzinnego Józefa Ulmy, zamordowanego wraz ze swoją żoną i dziećmi przez Niemców 24 marca 1944 roku w Markowej. Cenne pamiątki zostaną przekazane przez Jerzego Ulmę, bratanka Józefa, na ręce dr Wojciecha Kozłowskiego.

W Gucin Gaju, niedaleko warszawskiego kościoła św. Katarzyny, znajduje się tajemniczy podziemny korytarz o długości 63 metrów. Niedawno odnaleziono w nim zabytki z czasów wczesnego średniowiecza oraz monety z XVII wieku. O znaleziskach poinformowało biuro stołecznego konserwatora zabytków.

6 sierpnia 1914 roku z krakowskich Błoni w kierunku Miechowa wyruszyła Pierwsza Kompania Kadrowa. Jej celem było dotarcie do Królestwa Polskiego i wywołanie tam powstania antyrosyjskiego. Kompania liczyła początkowo około 150 strzelców, głównie młodych ochotników. Przekroczenie granicy zaboru rosyjskiego miało symboliczne znaczenie, oznaczało bowiem początek walki o niepodległość Polski. Po zakończeniu wojny wielu żołnierzy Pierwszej Kompanii Kadrowej odegrało kluczowe role w odbudowie niepodległego państwa polskiego. Józef Piłsudski, który był jednym z głównych inicjatorów powstania Kompanii, stał się później Naczelnikiem Państwa i jednym z najważniejszych polityków II Rzeczypospolitej.

Masowy udział Polek w konspiracji niepodległościowej w czasie II wojny światowej nie był kwestią przypadku, ale konsekwencją ich aktywności na rzecz niepodległego państwa polskiego w latach wcześniejszych. W szeregach Ochotniczej Legii Kobiet walczyły one zarówno z wojskami zaborców w 1918 roku, jak i z bolszewikami w 1920 roku. W okresie międzywojennym kilkaset tysięcy kobiet przeszło szkolenie sanitarne i wojskowe organizowane najpierw przez Organizację Przysposobienia Kobiet ds. Obrony Kraju, a od 1939 roku przez Przysposobienie Wojskowe Kobiet. Do tej ostatniej organizacji należało przed II wojną światową ponad 47 tys. kobiet. One też w pierwszej kolejności włączyły się w prace konspiracyjne organizowane już jesienią 1939 r. przez Służbę Zwycięstwu Polski i wiele innych organizacji niepodległościowych.