Wakacje kredytowe zostały wprowadzone na mocy ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom. Przepisy wchodzą w życie w piątek, co oznacza, że od tego dnia można składać wnioski o wakacje kredytowe.
Kto może skorzystać?
Z zawieszenia spłaty raty można skorzystać przez maksymalnie 8 miesięcy w tym i przyszłym roku. W bieżącym kwartale można zawiesić spłatę raty sierpniowej i wrześniowej; w ostatnim kwartale tego roku, czyli między 1 października a 31 grudnia można odroczyć spłatę dwóch rat, a w przyszłym roku po jednej racie w każdym z kwartałów. Zawieszone raty przejdą na koniec okresu spłaty, tym samym okres kredytowania wydłuży się o liczbę miesięcy, kiedy skorzystało się z wakacji kredytowych.
Z wakacji kredytowych może skorzystać osoba posiadająca kredyt hipoteczny w złotych zaciągnięty na własny cel mieszkaniowy (czyli po to, by w nieruchomości, na której zakup lub budowę zaciągnęło się kredyt hipoteczny mieszkać, a nie np. ją wynajmować; ponadto wakacje kredytowe przysługują tylko na jeden kredyt). Zawieszenie spłaty raty dotyczy zarówno części kapitałowej, jak i odsetkowej. Jedyne opłaty, jakie mogą się w czasie wakacji kredytowych pojawić, to opłaty z tytułu ubezpieczenia kredytu.
Wniosek o zawieszenie spłaty kredytu należy złożyć w banku, który udzielił kredytu hipotecznego. Można to zrobić w formie papierowej albo elektronicznej, w tym za pośrednictwem systemu bankowości elektronicznej. W ustawie sprecyzowano, że wniosek powinien zawierać dane konsumenta, banku i umowy kredytowej, której dotyczy wniosek; ponadto we wniosku należy wskazać okres lub okresy, kiedy chce się skorzystać z zawieszenia spłaty kredytu oraz oświadczenie, że wniosek dotyczy umowy zawartej w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. To oświadczenie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej; musi więc zawierać klauzulę: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”.
Zgodnie z ustawą, spłata kredytu zostaje zawieszona na okres wskazany we wniosku z dniem jego doręczenia bankowi. Bank potwierdza kredytobiorcy otrzymanie wniosku w ciągu 21 dni od dnia jego doręczenia. Brak potwierdzenia nie wpływa na rozpoczęcie zawieszenia spłaty kredytu.
W poradniku przegotowanym przez Ministerstwo Finansów, dostępnym na stronie resortu, podkreślono, że żeby skorzystać z wakacji kredytowych w danym miesiącu, trzeba złożyć wniosek przed dniem spłaty raty kapitałowo-odsetkowej za ten miesiąc (również w weekend przy wykorzystaniu bankowości elektronicznej). Jest to szczególnie ważne w przypadku osób, których termin spłaty raty przypada w pierwszych dniach sierpnia.
Rzecznik ZBP Przemysław Barbrich przekazał Polskiej Agencji Prasowej, że banki będą od piątku gotowe do przyjmowania wniosków o wakacje kredytowe. Na pytanie, kiedy powinno się złożyć wniosek, by skorzystać z wakacji kredytowych w sierpniu, Barbrich podkreślił, że należy złożyć wniosek przed datą spłaty sierpniowej raty.
"Najlepszą praktyczną poradą jest, by każda osoba, która ma umowę kredytu hipotecznego, zajrzała na stronę swojego banku i tam znalazła informację, w jakim terminie w związku ze swoją datą zapadalności raty, powinna taki wniosek złożyć"
- zalecił Barbrich.
"Każdy klient ma inny termin zapadalności kredytu, mamy do czynienia być może z setkami tysięcy wniosków i dobrze jest zajrzeć na stronę banku, być może zadzwonić na infolinię, by dopytać o to, jaka jest formuła przyjęta w danym banku"
- dodał.
Rzecznik Finansowy radzi, by zachować potwierdzenie nadania lub osobistego złożenia wniosku w oddziale banku. "Gdyby doszło do ewentualnych nieprawidłowości z procedowaniem wniosku, potwierdzenie nadania będzie dowodem na to, że wniosek trafił do kredytodawcy w określonym dniu" - wskazał Rzecznik Finansowy. W czwartek RF uruchomił infolinię poświęconą mechanizmowi wakacji kredytowej, za pomocą której będzie można zadać pytanie ekspertowi lub zgłosić problem. Numer infolinii to 22 333 73 35. Poradę eksperta można uzyskać również drogą mailową pisząc pod adres: [email protected].
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów poinformował, że zbada, jak banki informują o wakacjach kredytowych i w jaki sposób ich udzielają. Pod lupą UOKiK znalazło się 16 banków, które obsługują złotowe kredyty hipoteczne: Alior Bank, Bank Handlowy w Warszawie, Bank Millennium, Bank Ochrony Środowiska, Bank Pocztowy, Bank Polska Kasa Opieki, Bank Polskiej Spółdzielczości (Grupa BPS), BNP Paribas Bank Polska, Credit Agricole Bank Polska, ING Bank Śląski, mBank, Pekao Bank Hipoteczny, PKO Bank Hipoteczny, Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski, Santander Bank Polska, SG Bank.
"Część banków podejmuje działania niezgodne z prawem"
Tomasz Chróstny, prezes UOKiK, w wywiadzie dla Business Insider Polska powiedział, że "już dziś widzimy, że część banków podejmuje działania niezgodnie z prawem, stąd nasze wezwanie, aby natychmiast zmieniły swoje praktyki i dostosowały je do wymogów ustawy".
"Jeżeli nie zmienią swojej postawy, muszą się liczyć z tym, że w bardzo krótkim czasie zostaną im postawione zarzuty naruszenia zbiorowych interesów konsumentów"
- podkreślił.
Chróstny podkreślił, że proces składania wniosku o wakacje kredytowe "musi być zgodny z ustawą".
"Konieczne jest w nim wskazanie okresu lub okresów zawieszenia spłaty rat. To jest bardzo ważne, ponieważ w procesie legislacyjnym banki wnioskowały o poprawkę, która zmuszałaby konsumenta do składania przed każdą ratą oddzielnego wniosku o jej zawieszenie. Poprawka została odrzucona, a ratio legis jest bardzo jasne: konsument, składając jeden wniosek, może określić zawieszenie spłaty rat maksymalnie na osiem miesięcy do końca 2023 r."
- wyjaśnił.
Prezes UOKiK przypomniał, że "ustawa wskazuje wyraźnie, że zawieszenie raty następuje już z dniem doręczenia wniosku". "Bank ma obowiązek uwzględnić takie oświadczenia, nawet jeśli kredytobiorca już zapłacił lub bank pobrał środki z jego rachunku. W takiej sytuacji bank powinien zwrócić pieniądze. Domaganie się przez bank złożenia wniosku o wakacje kredytowe przed terminem zapłaty raty jest przykładem ograniczenia ustawowych praw konsumenta" - stwierdził.
Pytany, o inne praktyki bankowe dotyczące wakacji kredytowych, które budzą jego zastrzeżenia, Chróstny wspomniał m.in. o różnych informacjach pojawiających się na temat tego, kto może skorzystać z wakacji kredytowych.
"Wakacje kredytowe dotyczą nieruchomości kupionych w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, a to oznacza, że zawieszenie rat może dotyczyć także lokali będących w budowie"
- powiedział w Business Insider Polska.
Prezes UOKiK zaznaczył również, że "informacja o skorzystaniu z wakacji kredytowych trafi do BIK, ale odnotowanie w BIK tego, że klient korzysta z wakacji kredytowych, nie może wpływać negatywnie na ocenę zdolności kredytowej klienta". "Warunkiem skorzystania z wakacji kredytowych nie jest bowiem trudna sytuacja finansowa klienta, nie ma zatem żadnych podstaw, aby z samego faktu skorzystania z takich wakacji wyciągać wniosek, że klient ma albo może w przyszłości mieć kłopot z wywiązywaniem się ze zobowiązań" - wskazał.