Co to znaczy „sąd nienależycie obsadzony”? SN: Wyrok TK jest ostateczny i obowiązujący

Sąd Najwyższy wydał dziś komunikat, w którym przedstawił wykładnię pojęcia "sądu nienależycie obsadzonego". 

"W wydanym w dniu 23 września 2021 r. rozstrzygnięciu (...) [Sąd Najwyższy] odniósł się do zagadnienia możliwości i prawidłowości orzekania przez skład orzekający w kontekście istnienia bezwzględnej podstawy odwoławczej skutkującej uchyleniem orzeczenia, określonej jako nienależyta obsada sądu" - czytamy w komunikacie. 

Wskazano, że zbadanie tej przyczyny było wynikiem postanowienia wydanego 16 września 2021 r. przez trzech sędziów SN. Zdecydowali oni o uchyleniu innego postanowienia SN, stwierdzając "wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci wydania zaskarżonego orzeczenia przez sąd nienależycie obsadzony (...) poprzez udział w składzie tego sądu osoby powołanej na urząd sędziego SN" na wniosek znowelizowanej KRS. 

W postanowieniu z 23 września Sąd Najwyższy nie podzielił zapatrywania prawnego z orzeczenia wydanego 16 września 2021 r. 

Zdaniem SN, decyzja z 16 IX 2021 omijało normę "wynikającą z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którą wyroki Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne". TK w orzeczeniu z 20 kwietnia 2020 r. uznał za niezgodną z konstytucją uchwałę trzech izb SN ze stycznia 2020 r., na którą powołali się sędziowie w decyzji podjętej 16 września 2021 r.

"Sąd Najwyższy wyraził zapatrywanie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest orzeczeniem bezwarunkowo ostatecznym i obowiązującym w porządku konstytucyjnym. Żaden organ nie posiada kompetencji do jego weryfikacji, w tym negacji treści orzeczenia w aspekcie jego obowiązywania, potencjalnych intencji Trybunału w zakresie orzekania, czy poddawania kontroli poszczególnych składów sędziowskich, w których dane orzeczenie zostało wydane. Takie analizy, niezależnie od ich podłoża, pozostają bowiem pozbawione podstaw prawnych, zarówno rangi ustawowej, jak i ustrojowej (konstytucyjnej), naruszając bezpośrednio standard określony art. 190 ust. 1 Konstytucji RP"

- czytamy w komunikacie.

SN uznał, że fakt udział w składzie orzekającym sędziego SN powołanego na wniosek znowelizowanej KRS "nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci orzekania przez sąd nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 par. 1 pkt 2 k.p.k".

SN dodał jednak, że od 23 stycznia 2020 (daty wydania uchwały trzech Izb SN) w orzecznictwie Izb najwyższej instancji, poza orzeczeniem z 16 września 2021, "nie odnotowano ani jednego orzeczenia stwierdzającego wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej obsady sądu na skutek orzekania przez składany sądzące z udziałem sędziów SN powołanych na urząd na wniosek" znowelizowanej KRS.