Zaścianek

Często słyszę, a jeszcze częściej czytam, że jestem zaściankowy. Niekiedy jest to wyjaśniane trochę bliżej – mam zaściankowe poglądy lub jestem zaściankowym poetą. To jest sprawa, można powiedzieć, zastarzała. Już w połowie lat 60. zeszłego wieku, a więc jakieś pięćdziesiąt lat temu, Ryszard Przybylski, ówcześnie mój kolega z Instytutu, opublikował w tygodniku „Życie Literackie” ironiczny esej, w którym zanalizował stan i możliwości poezji polskiego klasycyzmu. Esej nazywał się „Koźmianek-Zaścianek”, co odnosiło się po trosze do Antoniego Słonimskiego, a po trosze do mnie. Czy to dobrze, czy źle – być poetą z zaścianka? Według mnie, jak się pisze wiersze po polsku, to z zaścianka nie da się wyjechać, i nawet myśleć o tym nie należy, bo idea zaścianka (przedstawiona w 6. księdze „Pana Tadeusza”) jest jedną z najważniejszych polskich idei – takich, które organizują nasze tutejsze polskie życie i nadają mu kształt taki, jaki mieć powinno – właśnie zaściankowy. Teraz jednak słowa „zaścianek”, „zaściankowy”, „zaściankowość” używane są coraz częściej jako terminy obelżywe. To się zaczęło dość dawno, w głębokim PRL, może nawet wcześniej. „Słownik języka polskiego” (wydanie z roku 1981) w haśle „zaścianek” informuje, że „zaścianek szlachecki” to wieś zamieszkana przez drobną szlachtę, zaraz jednak dodaje, że jest to „środowisko odcięte od ośrodków życia umysłowego, zacofane pod jakimś względem”. Jestem zatem – zaściankowy poeta – odcięty od życia umysłowego i zacofany. Jak Maciek nad Maćkami, konfederat barski, i jak Bartek zwany Prusakiem z 6. księgi. Nieźle. Jak widać, w PRL zaścianka nie lubiano – i nie bez racji. Więzi zaściankowe, sąsiedzkie, szlacheckie to było to, co opierało się komunistycznej dezintegracji wspólnoty, a teraz opiera się dezintegracji liberalnej. Zaścianek jest odwiecznie świętym miejscem naszego polskiego istnienia. Kto nim gardzi – kto brzydzi się naszymi zaściankowymi ideami – brzydzi się też naszym życiem – nie powinien więc żyć między nami.

Nasze serwisy:

Wyszukiwanie

Wesprzyj niezależne media

AKTUALNE PETYCJE

Stań w obronie niezależności Trybunału Konstytucyjnego. Podpisz petycje!

HUMOR

To na pewno pomoże

Już wkrótce

Raz się żyje

NAJNOWSZE

Głośna sprawa „lodów za pasek”. Właścicielka lodziarni zabrała głos

Skażenie rzeki Stobnicy: "Trwa ustalanie źródeł zanieczyszczenia"

Biskupi apelują o modlitwę za księżną: "Sytuacja jest poważna"

Idziesz na siłownię a tam - prezydent. Karol Nawrocki nagrany podczas treningu

Maryla Rodowicz nie pojawi się w Opolu. Podała powód. "Dla mnie to jest słabe"

Bitcoin najsłabszy od 4 miesięcy

Wystarczy jeden błąd i 9 600 zł kary. Tego kierowcy nie wiedzą o swoim OC

Tragedia na Istrii. Katastrofa niemieckiego samolotu, są ofiary