Projekt nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przygotował resort finansów. Jak wskazano w ocenie skutków regulacji (OSR), analiza praktyk rynkowych ujawniła przypadki wykorzystywania fundacji rodzinnej w sposób sprzeczny z celem, jakiemu ta instytucja ma służyć.
"W szczególności, identyfikowane są przypadki instrumentalnego traktowania fundacji rodzinnej, w których jej powołanie służy wyłącznie uzyskaniu korzyści podatkowych – takich jak odroczenie momentu opodatkowania, całkowite zwolnienie z podatku czy też obniżenie jego wysokości" – wskazano w dokumencie.
Majątek wnoszony tylko po to, by go sprzedać
Resort poinformował również, że zidentyfikowano sytuacje, w których majątek jest wnoszony do fundacji rodzinnej wyłącznie w celu jego późniejszego zbycia, z wykorzystaniem preferencyjnego reżimu podatkowego przysługującego fundacjom rodzinnym.
Ministerstwo Finansów za negatywne zjawisko uznaje również prowadzenie przez fundacje rodzinne działalności operacyjnej za pośrednictwem podmiotów transparentnych podatkowo – czyli takich, które same nie płacą podatku dochodowego, a ich zyski i koszty przechodzą bezpośrednio na właścicieli lub wspólników. W tego rodzaju schematach fundacja formalnie nie prowadzi działalności gospodarczej, lecz kontroluje lub uczestniczy w podmiotach, które taką działalność faktycznie prowadzą.
"W praktyce dochodzi zatem do obejścia założenia, że bieżąca działalność podmiotu, za pośrednictwem którego prowadzona jest działalność gospodarcza, podlega opodatkowaniu, a tym samym często także do agresywnej optymalizacji podatkowej" – wyjaśniło ministerstwo.
Co konkretnie się zmieni?
Przewidziane w projekcie zmiany polegają między innymi na uzależnieniu stosowania preferencyjnego sposobu opodatkowania od utrzymania własności składników majątku przez 36 miesięcy. Ma to ograniczyć praktykę wnoszenia majątku do fundacji wyłącznie na potrzeby jego szybkiej, korzystnej podatkowo sprzedaży.
Projekt zakłada też wyeliminowanie możliwości unikania opodatkowania przez prowadzenie działalności za pośrednictwem podmiotów transparentnych podatkowo. Fundacje rodzinne mają zostać objęte przepisami o zagranicznej jednostce kontrolowanej (CFC). Doprecyzowane mają zostać także zasady opodatkowania przychodów osiąganych przez fundację rodzinną z umów, których przedmiotem jest oddanie nieruchomości do odpłatnego korzystania.
Jedną z najbardziej odczuwalnych dla beneficjentów zmian jest propozycja podniesienia stawki podatku dochodowego od wypłat z fundacji rodzinnych - z obecnych 15 proc. do 19 proc.
Projekt obejmuje również doprecyzowanie i uszczelnienie katalogu tzw. ukrytych zysków fundacji rodzinnej. Ma się to odbyć poprzez rozszerzenie zakresu podmiotowego regulacji dotyczących pożyczek oraz objęcie tym katalogiem umorzonych, przedawnionych i nieściągalnych należności fundacji.
Zachęta dla rodzeństwa zakładającego fundację
Nowelizacja nie ogranicza się jednak wyłącznie do uszczelniania systemu. Projekt zakłada też wprowadzenie rozwiązania, które ma zachęcać do zakładania fundacji rodzinnej przez rodzeństwo. Chodzi o zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych świadczeń otrzymywanych przez beneficjentów takiej fundacji oraz osoby uprawnione do otrzymania mienia w związku z jej rozwiązaniem, będące zstępnymi rodzeństwa fundatorów.
"Regulacja taka realizuje podstawowy cel fundacji rodzinnej, jakim jest zapewnienie sukcesji międzypokoleniowej oraz zachowanie zgromadzonego majątku. Rozwiązanie to spowoduje w skutkach analogiczne zasady ustalania proporcji dla celów zwolnienia podatkowego w PIT, jak w przypadku fundacji założonej przez rodziców rodzeństwa" – wskazano w ocenie skutków regulacji.
