Wystawa przedstawia kilkadziesiąt dzieł sztuki jako część żywej, rozwijającej się narracji na temat wolności. Poprzez obiekty, rzeźby, instalacje, rysunki, malarstwo, filmy i teksty MODEERN FREEDOM bada relacje między pamięcią, napięciem egzystencjalnym a dążeniem do wolności. Koncepcja kuratorska opiera się na trzech osiach tematycznych: Memory / Tremor / Freedom (Pamięć / Drżenie / Wolność).
Kuratorami wystawy są Piotr Franaszek, Tomáš Koudela oraz Wojtek Radtke.
Cenimy wolność i – czerpiąc z doświadczeń przeszłości – rozumiemy, że musi ona wyrażać się poprzez tolerancję. Stoimy dziś na progu budowania nowoczesnej, globalnej przyszłości. Jednocześnie z niepokojem obserwujemy powrót systemów autorytarnych, inwigilacji oraz manipulacji informacją. Odbudowywane są granice i mury, a wolność człowieka ponownie ulega ograniczeniom. Dziś bardziej niż kiedykolwiek potrzebujemy zrozumienia historii – jej konsekwencji, tragedii i ostrzeżeń. Pamięć o przeszłości może uchronić nas przed powtarzaniem jej błędów.
– wyjaśnia Piotr Franaszek, kurator wystawy i CEO Pilecki Institute USA.
Łącząc uznanych artystów starszego pokolenia z młodszymi twórcami z regionu Europy Środkowo-Wschodniej, MODEERN FREEDOM analizuje, w jaki sposób doświadczenia wojny, przemocy totalitarnej, presji politycznej oraz przemian społecznych wpływają na tożsamość, kulturę i ekspresję artystyczną kolejnych pokoleń. Wystawa ukazuje region nie jako peryferyjny obszar, lecz jako istotną przestrzeń refleksji, z której mogą wyłaniać się nowe sposoby myślenia o wolności.
W świecie sztuki pojęcie wolności nabiera innego wymiaru. Z jednej strony istnieje czystość intencji wypływająca z procesu twórczego: intuicyjna praca z podświadomością, rozmowa i spotkanie z samym sobą. Z drugiej strony – emocje związane z publicznym osądem, pokusą podążania za trendami, weryfikacją i trybami bezlitosnej machiny biznesowej, jaką jest rynek sztuki, które stawiają artystów w trudnej roli komentatorów świata. Doceniajmy więc odwagę tych, którzy trwają w swojej twórczej wolności, nie zważając na złożone konsekwencje własnej postawy. Doceniajmy tę formę wolności. Zastanówmy się również, czym wolność jest dla każdego z nas, w nas samych. Spotkajmy się ze sobą, sprowokowani do refleksji przez tłumaczy „innego języka” – artystów i ich dzieła, będące owocem dylematów, bezsilności, wrażliwości, refleksji, gniewu, buntu i głębokiej potrzeby uczynienia świata lepszym.
– mówi Wojtek Radtke, kurator wystawy.
W projekcie biorą udział artyści m.in. z Polski, Czech, Słowacji, Ukrainy, Niemiec, Gruzji, Mołdawii, Litwy, Bułgarii, Słowenii, Węgier, Rumunii, Białorusi. Wśród nich m.in. Jiří Surůvka, Aleksander Tinei, Marek Schovánek, Paweł Althamer, Joanna Rajkowska, Zbigniew Libera, Robert Kuśmirowski, Izabella Gustowska, Kryštof Kintera, Wolfgang Stiller, Zhanna Kadyrova i wielu innych.
Wystawa nie przedstawia Europy Środkowej jako stałej przestrzeni geograficznej, lecz jako wizualne świadectwo – pole znaków, w którym napięcia cywilizacyjne ujawniają się w geście, formie, powierzchni i ciszy. Prezentowane prace – zarówno współczesne, jak i historyczne – nie ograniczają się do komentarza wobec lokalnych problemów. Tworzą warstwy znaczeniowe, w których można dostrzec głębsze procesy gospodarcze i społeczne ostatnich dekad: zmiany rytmu pracy, postrzegania ciała, reżimów widzenia i pamięci. Przy odpowiedniej interpretacji wystawę można odczytać jako wizualne archiwum niepokoju – a zarazem wyraźne wezwanie do zmiany.
– wyjaśnia Tomáš Koudela, kurator ekspozycji.
Wystawie towarzyszyć będzie program wydarzeń, obejmujący wykłady, dyskusje, prezentacje, performance oraz inne wydarzenia specjalne, mające na celu poszerzenie dialogu i dotarcie do nowych odbiorców.
Wystawa „MODEERN FREEDOM” organizowana jest przez Pilecki Institute USA i Uniwersytet Ostrawski, we współpracy z partnerami instytucjonalnymi i organizacyjnymi oraz przy wsparciu Polskiej Fundacji Narodowej.
