W Wielkim Poście w kościołach zmienia się wygląd ołtarzy
Wielki Post to okres przygotowania do Wielkanocy – najważniejszego święta w kalendarzu chrześcijańskim. Trwa czterdzieści dni i nawiązuje do czterdziestodniowego pobytu Jezusa na pustyni.
Czas ten rozpoczyna się w Środę Popielcową, gdy wierni przyjmują na głowę popiół jako znak pokuty. Kończy się mszą Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek.
W tym okresie w kościołach zmienia się także oprawa liturgii. Z ołtarzy znikają kwiaty, rzadziej rozbrzmiewa muzyka, a kapłani przywdziewają fioletowe szaty symbolizujące pokutę, skruchę i oczekiwanie.
Mało kto wie, że dawniej zasłaniano nawet całe ołtarze
Jednym z dawnych zwyczajów wielkopostnych było zasłanianie krzyży i obrazów. W niektórych regionach Europy tradycja ta sięga nawet XI wieku.
W Środę Popielcową rozwieszano w kościołach specjalne zasłony przedstawiające sceny Męki Pańskiej lub jej symbole, takie jak gwoździe, korona cierniowa czy chusta św. Weroniki.
Dopiero później rozpowszechnił się zwyczaj zasłaniania krzyży i obrazów fioletową tkaniną w ostatnich dwóch tygodniach przed Wielkanocą.
„Post dla oczu”
Zasłanianie krzyży miało wymiar symboliczny. Było znakiem pokuty i przygotowania do Wielkanocy.
Tradycja ta bywała określana jako „post dla oczu” – ograniczenie bodźców wizualnych miało pomóc wiernym skupić się na modlitwie i rozważaniu Męki Pańskiej.
Wielki Post i nastrój przełomu zimy i wiosny
O szczególnym charakterze tego okresu pisał w XIX wieku Lucjan Siemieński:
„Wielki Post ze swoim wstrzymaniem się od zabaw i uciech światowych, swoim rozpamiętywaniem i pracami duchowymi, przypada zwykle w posępnej porze, która jest przejściem z martwoty zimowej do wiosennego życia. Zaiste trudno było stosowniej wynaleźć chwilę do nastrojenia umysłu na ton żałoby, nad te zamiecie marcowe i te kwietniowe zmiany…”
W innym miejscu zauważał również:
„Kościół, odgadując tajemnicę natury naszej, umiał zastosować obrzędy i uroczystości do pór roku…”
Najstarsze święto chrześcijaństwa
Wielki Post przygotowuje wiernych do Wielkanocy, czyli święta upamiętniającego ukrzyżowanie i zmartwychwstanie Chrystusa.
Jest to święto ruchome – przypada w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca. Dlatego Wielkanoc może wypadać między 22 marca a 25 kwietnia.
