Równo rok temu opinią publiczną wstrząsnęła informacja o wybuchu, którego na torach dokonali dwaj dywersanci. Według ustaleń służb sprawcami byli dwaj obywatele Ukrainy działający na zlecenie Rosji: Jewhenij Iwanow i Oleksandr Kononow. Przybyli z Białorusi, przeprowadzili akcję i uciekli z powrotem na Białoruś przez Terespol. Jak się okazało, polskie służby nie wiedziały, że jeden z nich był wcześniej skazany we Lwowie za dywersję na Ukrainie. Drugi sprawca pochodził z Donbasu.
Za mężczyznami wystawiono listy gończe, ale do tej pory pozostają na wolności. Logistycznie pomagał im kolejny Ukrainiec – Wołodymyr B. – który m.in. we wrześniu 2025 r. zawiózł jednego ze sprawców na rozpoznanie terenu i wybór miejsca. Został zatrzymany, usłyszał zarzuty pomocy w aktach dywersji o charakterze terrorystycznym na rzecz obcego wywiadu. Przeciwko niemu skierowano akt oskarżenia do Sądu Okręgowego w Warszawie. Grozi mu dożywocie.
Godziny po zdarzeniu
Rok po zdarzeniu Państwowa Komisja Badania Wypadków Kolejowych opublikowała raport analizujący zachowanie służb kolejowych i nadzoru ruchu. Celem zamachowców było dokonanie wybuchu pod pociągiem towarowym. I nie był to cel wybrany przypadkowo. Był to skład, który dostarczał surowce z Portu Północnego w Gdańsku do zakładów Azotów Puławy.
Wybuch miał miejsce pod trzecim wagonem składu. Podczas eksplozji wysadzona została jedna szyna, w której powstała wyrwa o szerokości 116 cm. „Maszynista tego pociągu nie odczuł wybuchu, usłyszał tylko niewielki huk, lecz był przekonany, że spowodował to pantograf współpracujący z siecią trakcyjną. Wyjrzał przez okno i stwierdził, że sieć trakcyjna jest w porządku, a wszystkie wskaźniki na lokomotywie działają prawidłowo, więc kontynuował jazdę do stacji Dęblin, a następnie do stacji Puławy Azoty, gdzie kończył pracę. Po zatrzymaniu pociągu również nie zauważył żadnych nieprawidłowości, mimo że wybuch uszkodził poszycie drewnianej podłogi z desek w trzecim wagonie za lokomotywą” – czytamy w raporcie.
Służby nie współpracują
Po nim przejechał pociąg Kolei Mazowieckich, którego maszynista nie zgłosił nic podejrzanego. Kolejny pociąg miał jednak uwagi.
„Maszynista następnego pociągu przewoźnika CTL Logistics Sp. z o.o. o nr 824013 odczuł niespokojność jazdy i zgłosił ten fakt przez radio pociągowe o godz. 21.48 dyżurnemu ruchu LCS Dęblin stanowisko 1. Poinformował dyżurnego, że ok. kilometra 90,800 chyba w »coś uderzył«. Zgłosił również konieczność zatrzymania pociągu w stacji Dęblin w celu oględzin lokomotywy oraz potrzebę poinformowania maszynisty pociągu, który w tym kierunku pojedzie, aby obserwował to miejsce. W tym czasie najbliższym pociągiem jadącym w ten rejon był pociąg pośpieszny przewoźnika kolejowego PKP Intercity S.A. o nr 13108 jadący w kierunku przeciwnym, tj. torem nr 2. Maszyniście tego pociągu o godz. 21.48 dyżurny LCS Dęblin stanowisko 1 polecił, aby w czasie jazdy zwrócił uwagę na kilometr 90,800. Pociąg ten jechał torem nr 2 i poruszał się z prędkością rozkładową, która na tym szlaku wynosi 160 km/h. Było ciemno, obserwacja torowiska była utrudniona. Maszynista tego pociągu o godz. 21.51 zwrotnie zgłosił do dyżurnego, że nie widział przeszkód i nic nie zauważył. Informacja ta w zestawieniu z wiadomością od maszynisty pociągu nr 824013, który po zakończeniu oględzin lokomotywy w stacji Dęblin zgłosił, że wszystko jest »ok« i »że to była ewidentnie jakaś zwierzyna, możemy jechać dalej«, uspokoiła dyżurnego ruchu LCS Dęblin” – czytamy w dokumencie.
To o tyle istotna informacja, że pokazuje, że w momencie, gdy wobec Polski stosowana jest wojna hybrydowa, służby w ogóle ze sobą nie współpracują. Z danych policji wynika bowiem, że okoliczni mieszkańcy słyszeli wybuch i zgłosili sprawę na komendę. Policjanci pojawili się w okolicy, ale niczego nie ustalili. To jednak również świadczy o staranności funkcjonariuszy.
Spóźniona reakcja przekreśliła szansę na zatrzymanie sprawców
Następnego dnia rano służby kolejowe znalazły izolowany kabel dwużyłowy o długości około 400 metrów. Kabel rozciągnięty był od miejsca detonacji, przez most, wzdłuż torów aż do przystanku Mika. Na skarpie obok miejsca detonacji znaleziony został aparat. Można zakładać, że gdyby służby wymieniały się informacjami na bieżąco, utrudniłoby to ucieczkę sprawców na Białoruś. Tak państwo „obudziło się” o godz. 7.23, gdy dwunasty pociąg jadący po tym torze otrzymał polecenie monitorowania sytuacji. Otrzymał jednak błędną informację, że potencjalnego zagrożenia ma się spodziewać na kilometrze 91,000.
„Maszynista przyjął powiadomienie obserwacji, stwierdzając, cyt. »dobrze, zobaczymy, co tam się dzieje«. Jadąc z prędkością 53 km/h, zauważył w prawym toku ubytek szyny (450 m bliżej niż kilometr podany przez dyżurnego ruchu) i pomimo wdrożonego hamowania zadajnikiem jazdy o godz. 7.23 wjechał w brakujący odcinek prawego toku toru, przejeżdżając to miejsce. Pomimo uderzenia oraz szarpnięć i rzutów skład nie utracił trwale kontaktu z szyną i czoło pociągu zatrzymało się na kilometrze 90,633. Po zatrzymaniu pociągu maszynista wyszedł na zewnątrz, dokonując oględzin miejsca. Następnie o godz. 7.30, po powrocie do kabiny, maszynista poinformował dyżurnego ruchu LCS Dęblin o braku szyny w prawym toku na długości 1,16 m”
– czytamy w raporcie.
Wychodzi na to, że o zamachu służby dowiedziały się po 10 godzinach i 40 minutach od wybuchu. Oznacza to, że szanse złapania terrorystów były minimalne, biorąc pod uwagę, że z miejsca zdarzenia do Terespola można przemieścić się w ciągu 2,5 godz. Gdyby jednak zadziałano przed godz. 22 i powiązano informacje kolejarzy i policjantów, sprawcy mogliby zostać zatrzymani podczas przekraczania granicy. W raporcie opisano również trzy inne incydenty na torach, które zdiagnozowano jako sabotaż.
