Współczesna medycyna zakłada, że po zdarzeniu masowym system szybko wraca do normy. Wojna pełnoskalowa (LSCO) to brutalnie weryfikuje. Z doświadczeń Ukrainy – gdzie ranni czekają na ewakuację dniami, a Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) do lutego br. odnotowała już 2881 ataków na infrastrukturę medyczną – wyłania się obraz „przewlekłego zdarzenia masowego”. Autorzy analiz w „Journal of Special Operations Medicine”, na które powołuje się gen. Grzegorz Gielerak, podkreślają – "system musi wytrzymać nieprzerwane przeciążenie przez miesiące, a nawet lata".
Matematyka wojny jest bezlitosna. Prognozy NATO dla Polski to 800–1200 rannych na dobę. Inni już się na to szykują: Niemcy wydzielili 15 tys. łóżek, kalkulując ok. 1000 rannych dziennie, podobne liczby (na 100 dni walk) przyjmują Amerykanie. Przy takiej skali braki personelu i sprzętu są pewne. Wymaga to drastycznej zmiany standardów opieki.
Przy strumieniu tej wielkości pytanie o pojemność szpitali ustępuje miejsca dalece trudniejszemu wyzwaniu: kogo leczyć najpierw i w jakim zakresie, gdy niedobór zasobów trwa miesiącami? Na pierwsze odpowiada rachunek miejsc, personelu i sprzętu, drugie wymaga zmiany standardu opieki, a więc również rozstrzygnięć etycznych i prawnych.
– podkreśla ekspert.
Medycyna zdarzeń masowych zakłada, że po nagłym, krótkim incydencie system ochrony zdrowia wraca do zwykłej pracy w ciągu godzin albo dni. Wojna pełnoskalowa (LSCO) podważa to założenie, ponieważ przeciążenie traci w niej charakter epizodu, stając się codziennością szpitali. Analizy @NATO dla trzydziestodniowej obrony flanki wschodniej prognozują 800-1200 rannych na dobę w skali 🇵🇱. 🇩🇪 ogłosili już własny rachunek, około tysiąca rannych dziennie i 15 tys. łóżek wydzielonych z puli 440 tys., a 🇺🇸 przyjmują w planowaniu do 1000 rannych dziennie przez 100 dni. Przy strumieniu tej wielkości pytanie o pojemność szpitali ustępuje miejsca dalece trudniejszemu wyzwaniu: kogo leczyć najpierw i w jakim zakresie, gdy niedobór zasobów trwa miesiącami? Na pierwsze odpowiada rachunek miejsc, personelu i sprzętu, drugie wymaga zmiany standardu opieki, a więc również rozstrzygnięć etycznych i prawnych. 1️⃣ Wojna na 🇺🇦 odsłoniła obraz zdarzenia masowego bez końca, gdzie ranni czekają na ewakuację nawet kilka dni, a pierwszej pomocy udzielają im głównie żołnierze bez zawodowego przygotowania medycznego. Siedmiu na dziesięciu z nich trafia ostatecznie do szpitala cywilnego. Tymczasem do lutego 2026 r. @WHO odnotowała co najmniej 2881 ataków na ukraińską ochronę zdrowia, co dodatkowo pogłębia presję napływu rannych. Splot wysokich strat sanitarnych i uszczuplonych zdolności leczniczych autorzy analizy w @JSOMonline nazywają przewlekłym zdarzeniem masowym, w którym sama rezerwa na nagły wzrost liczby rannych nie wystarczy. Dobrze zaprojektowany system powinien według nich wytrzymać przeciążenie trwające miesiące, a nawet lata. 2️⃣ Odpowiedź #NATO na ten stan rzeczy prowadzi dwiema drogami – przez rozbudowę bazy łóżkowej i regulację samego popytu na leczenie. Obie drogi porządkuje osiem domen – obszarów działania, w tym zwalnianie miejsc przez wcześniejsze wypisy, rozdział rannych między więcej placówek, odroczenie zabiegów planowych i przekazanie części zadań mniej wyspecjalizowanemu personelowi. Konsensus państw #NATO, ogłoszony w @MilitaryH_BMJ, szereguje te działania według ryzyka i zaleca wdrażać najbezpieczniejsze z nich jak najwcześniej. Nasilenie zdarzenia masowego dzieli na cztery stopnie, odpełnego pokrycia potrzeb dostępnymi zasobami po kryzys utrwalony, w którym rozwiązania wprowadzone doraźnie stają się stałym trybem pracy. Najdalej idące kroki, w tym postępowanie paliatywne, rezerwuje dla dwóch najwyższych stopni. 3️⃣ Konsensus, przygotowany na potrzeby nowelizacji doktryny #NATO AMedP-1.10 z 2021 r., stawia Sojuszowi pięć zadań. Pierwsze to formalne porozumienia cywilno-wojskowe w miejsce osobistych relacji, drugie wzmocnione szacowanie strat z bieżącym śledzeniem zasobów, trzecie nadzór nad standardami opieki zależnymi od sytuacji. Czwarte to włączenie ośmiu domen do doktryny, planowania i szkolenia, piąte dotyczy ćwiczeń z koordynacji wojska z sektorem cywilnym, rozproszonego zarządzania poszkodowanymi i decyzji przy zdarzeniach równoczesnych. Luka, którą dokument zostawia, wyznacza szóste zadanie, czyli ustalenie warunków i zasad stosowania triażu odwróconego – segregacji z pierwszeństwem dla lżej rannych, zdolnych szybko wrócić do służby. 4️⃣ W 🇵🇱 gotowość tej skali ma dwóch gospodarzy. Minister zdrowia dysponuje siecią szpitali oraz nadzorem nad wyceną i finansowaniem świadczeń, minister obrony narodowej szpitalami polowymi, wojskową służbą krwi i kadrą z doświadczeniem w leczeniu obrażeń pola walki. Większość elementów systemu już więc istnieje, brakuje ich połączenia w całość. Obaj ministrowie powinni zatem razem podjąć cztery decyzje. Pierwszą jest ogłoszenie dobowej przepustowości kraju, czyli liczby rannych możliwych do przyjęcia w ciągu 24 godzin, tak jak zrobili 🇩🇪. Druga przypisuje szpitalom role i progi, przy których zmienia się standard opieki. Trzecia umocowuje tę zmianę w prawie. Czwarta wprowadza, na wzór projektu ComPaT prowadzonego przez Bundeswehrę, symulację przewidującą wyczerpanie miejsc w szpitalach cywilnych i zawczasu wyznaczającą trasy kolejnych transportów rannych. Reguły działania w przewlekłym zdarzeniu masowym, od segregacji po opiekę paliatywną, powstaną w każdym scenariuszu wojny, a różnić się będą jedynie czasem i trybem opracowania. Przygotowane w czasie pokoju dadzą personelowi medycznemu gotowe kryteria do rozstrzygania, kogo i w jakiej kolejności leczyć. Pisane w trakcie kryzysu zostawią go z decyzjami, których nikt nie powinien podejmować w pojedynkę. @MON_GOV_PL @MZ_GOV_PL @BBN_PL @SztabGenWP @DowOperSZ @NFZ_GOV_PL @WIMWarszawa 👉 W pierwszym komentarzu linki do przywołanych prac.
— Grzegorz Gielerak (@GGielerak) November 15, 2026
W odpowiedzi NATO zaleca dwutorowe działanie: rozbudowę bazy i rygorystyczną regulację popytu na leczenie. Sojuszniczy konsensus opiera się na 8 obszarach (m.in. wcześniejsze wypisy, odraczanie zabiegów planowych, delegowanie zadań) i dzieli kryzys na cztery stopnie. W tych najwyższych dopuszcza się nawet leczenie wyłącznie paliatywne. Generał Gielerak wskazuje jednak na lukę w doktrynie – konieczność pilnego ustalenia zasad triażu odwróconego, czyli nadania priorytetu w leczeniu najlżej rannym, aby mogli szybko wrócić na front.
Gen. Gielerak: Czas na cztery wspólne decyzje rządu
W Polsce system opiera się na dwóch filarach: Ministerstwie Zdrowia (szpitale cywilne, finansowanie) oraz MON (szpitale polowe, kadra, służba krwi). Elementy te istnieją, ale trzeba je systemowo połączyć. Gen. Gielerak apeluje do szefów obu resortów o cztery pilne decyzje:
- Ogłoszenie dobowej przepustowości kraju – oficjalne określenie, ilu rannych Polska może przyjąć w ciągu 24 godzin.
- Wyznaczenie progów dla szpitali – ustalenie momentów, przy których legalnie zmienia się standard opieki.
- Prawne umocowanie zmian – ochrona medyków działających w realiach wojennych.
- Wdrożenie symulacji transportów – na wzór niemieckiego projektu ComPaT, który zawczasu przewiduje wyczerpanie miejsc i wyznacza trasy dla nowych rannych.
Dyrektor WIM podsumowuje wpis mocnym ostrzeżeniem: drastyczne reguły wojennej segregacji medycznej powstaną w każdym scenariuszu konfliktu. Jeśli przygotujemy je w czasie pokoju, medycy dostaną jasne kryteria działania. Jeśli zostawimy to na czas kryzysu, skazujemy personel na podejmowanie dramatycznych decyzji w pojedynkę.