Bender urodził się 16 lutego 1932 r. w Łomży. Pełnił wiele funkcji, był historykiem, nauczycielem akademickim, profesorem nauk humanistycznych. Był dziekanem Wydziału Nauk Humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, współzałożycielem i wieloletnim prezes Klubu Inteligencji Katolickiej w Lublinie. Zasiadał także w parlamentarnych ławach: był posłem na Sejm PRL VII i IX kadencji, senatorem II, VI i VII kadencji.
W 1955 r.ukończył historię na Wydziale Nauk Humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Podjął również podyplomowe studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim. W 1961 r. uzyskał na UW stopień doktora, a w 1969 habilitował na KUL. Tytuł naukowy profesora otrzymał w 1985 r.
Ryszard Bender był również publicystą. Od 1959 do 1967 pisał w „Więzi”. Był także m.in. publicystą pism: „Kultura”, „Chrześcijanin w świecie”, „Tygodnik Powszechny”, „Myśl Polska”, „Niedziela”, „Przegląd Katolicki”, „Głos”, „Najwyższy CZAS!” i „Ład”. Od lat 90. był związany z „Naszym Dziennikiem”, Radiem Maryja i Telewizją Trwam.
W 1980 wstąpił do NSZZ „Solidarność”. W latach 1981–1983 pełnił funkcję wiceprezesa Polskiego Związku Katolicko-Społecznego. W 1985 r. wziął udział w zbojkotowanych przez działaczy związanych z pierwszą „Solidarnością” wyborach do Sejmu. Od 1988 do 1989 r. był współprzewodniczącym Chrześcijańsko-Demokratycznego Klubu Myśli Politycznej w Warszawie.
Jako bezpartyjny sprawował mandat posła na Sejm PRL IX kadencji do 1989 r. Jako przedstawiciel strony solidarnościowo-opozycyjnej brał udział w obradach Okrągłego Stołu w zespole ds. reform politycznych.
W 1992 r. został pozwany przez Jerzego Urbana za określenie go mianem „Goebbelsa stanu wojennego”. W 2004 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie orzekł, że pozwany nie musi przepraszać powoda. Rok później Sąd Najwyższy oddalił kasację i stwierdził, że porównanie nie wyrządziło szkód powodowi.
W 2001 r. został odznaczony przyznawanym przez Stowarzyszenie Polskich Byłych Więźniów Politycznych Krzyżem Niezłomnych.
