"Testy niezawisłości sędziego" niezgodne z konstytucją? KRS zaskarżyła obecne przepisy do TK

Test niezawisłości sędziego. Przepisy zaskarżone do TK 

W ocenie KRS „w żadnej z ustaw, w których znajdują się kwestionowane przepisy, brak jest doprecyzowania standardu niezawisłości lub bezstronności, brak jest określenia, czym jest w rozumieniu poszczególnych ustaw ustrojowych niezawisłość i bezstronność, ani na czym może lub powinno polegać ich naruszenie”. „Nie wskazuje także tego, czy jedynym kryterium oceny braku niezawisłości i bezstronności jest zachowanie samego sędziego, czy też inne okoliczności, które pozostają od niego niezależne i za które nie może odpowiadać” - dodano.

• Obserwuj Niezalezna.pl w Google! Wejdź na nasz profil i kliknij „Obserwuj w Google”

ZOBACZ PODOBNE

Badanie niezawisłości sędziego na podstawie okoliczności powołania. Trybunał Konstytucyjny podjął decyzję

Według KRS, tzw. testy niezawisłości sędziów to dodatkowa, odrębna procedura umożliwiająca wyłączenie sędziego od orzekania na podstawie okoliczności jego powołania na stanowisko.

Skarżone przepisy znalazły się w ustawach sądowych latem 2022 r., zaś ich treść - jak wskazała KRS - przewidująca „wprowadzenie do polskiego prawodawstwa nowej, nieznanej wcześniej ani polskiemu, ani innym porządkom prawnym instytucji testu niezawisłości i bezstronności, niewątpliwie nawiązuje do - zawartych w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawach dotyczących polskiego wymiaru sprawiedliwości - błędnych zapatrywań prawnych, wykraczających poza kognicję tegoż Trybunału”.

Wcześniejsze orzeczenie TK 

Rada przypomniała także, że TK wypowiedział się już w sprawie tej procedury - w odniesieniu do sędziów sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 25 lutego br. Wtedy Trybunał orzekł o niekonstytucyjności tych regulacji zawartych w Prawie o ustroju sądów administracyjnych.

TK orzekał wówczas w sprawie skargi konstytucyjnej sędzi NSA, obecnie członkini KRS, a w czasach PiS do 2021 r. wiceminister sprawiedliwości, Anny Dalkowskiej.

ZOBACZ PODOBNE

Pracownicy Trybunału Konstytucyjnego wezwani do prokuratury Korneluka. "Próba zastraszenia"

Sprawa wyniknęła, gdy NSA oddalił zażalenie Dalkowskiej na decyzję o jej wyłączeniu od rozpoznania jednej ze spraw przed tym sądem. W postanowieniu o wyłączeniu Dalkowskiej NSA ocenił m.in., że jej zawodowy awans cechował się „niewątpliwie nadzwyczajną sytuacją, kiedy to sędzia sądu rejonowego z pominięciem szczebli kariery sędziowskiej zostaje od razu sędzią NSA, nie mając żadnego doświadczenia w orzekaniu w sprawach sądowo-administracyjnych, ani też żadnego doświadczenia w orzekaniu w sądzie odwoławczym”.

Sędzia Dalkowska wniosła w skardze konstytucyjnej do TK o stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, dotyczącego badania niezawisłości i bezstronności sędziego. Wskazywała m.in., że postanowienie ws. jej wyłączenia nastąpiło bez jej wysłuchania, a osoba wnioskująca o jej wyłączenie nie wykazała dowodami istnienia przesłanek do jej wyłączenia, wobec czego wniosek ten powinien był jej zdaniem zostać odrzucony.

Sędzia TK Stanisław Piotrowicz orzekający w tamtej sprawie uzasadniał, że przepis ten należy ocenić za „konstytucyjnie nieakceptowalny”, ponieważ umożliwia on zdaniem TK „abstrakcyjne kwestionowanie niezawisłości sędziego, wyłącznie na podstawie okoliczności towarzyszących jego powołaniu”. Nadto w ocenie TK wzajemne sprawdzanie przez sędziów niezawisłości swoich powołań w drodze sądowych postępowań jest „zaprzeczeniem zasady niezawisłości oraz poważnym naruszeniem kompetencji prezydenta”.

Już w kwietniu Sąd Najwyższy informował, że Izba Odpowiedzialności Zawodowej tego sądu odrzuciła dwa wnioski obrony o przeprowadzenie „testów niezależności sędziego” w sprawach dyscyplinarnych. Powodem takich rozstrzygnięć SN - jak uzasadniono - był właśnie lutowy wyrok TK. SN zaznaczał, że co prawda tamto orzeczenie TK zapadło na kanwie przepisów ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, jednakże regulacje tamtej ustawy „są tożsame co do konstrukcji normatywnej z rozwiązaniami przewidzianymi w ustawie o Sądzie Najwyższym, znajdującymi zastosowanie w sprawach, w których orzekał SN”.

W czwartkowym wniosku KRS zaskarżone zostały do TK właśnie te przepisy w sprawach „testów niezawisłości” odnoszące się do sądów powszechnych, sądów wojskowych i SN.