Idea sympozjum to określenie i pokazanie celów, mechanizmów i skutków działań dezinformacyjnych w dziedzinie historii. Chociaż inspiracją do tego przedsięwzięcia jest dezinformacja dotycząca Zbrodni Katyńskiej, w praktyce temat zostanie omówiony znacznie szerzej. Prelegenci pokażą w jaki sposób budowane są operacje dezinformacyjne, jak manipuluje się historią w czasie wojny i w czasie pokoju, w jaki sposób rozpoznawać i przeciwdziałać dezinformacji.
Jedną z klasycznych operacji dezinformacyjnych była sowiecka akcja związana ze Zbrodnią Katyńską. Zaczęła się ona w końcu 1941 r. od absurdalnego stwierdzenia Stalina o ucieczce polskich oficerów do Mandżurii. Od 1943 r. kłamstwo katyńskie rozwinęło się w zakrojoną na szeroką skalę operację niszczenia dowodów, fabrykowania dokumentów, zastraszania świadków. Wykorzystywano do tego służby specjalne, dyplomację, naukę, a nawet kulturę i edukację. Operacja ta trwała niemal pół wieku, a jej echa w przestrzeni publicznej są obecne do dzisiaj.
Instytut Pileckiego zaprosił do współorganizacji sympozjum instytucje o ugruntowanej pozycji i dorobku w dziedzinie badań nad dezinformacją, a także mające wpływ na kształtowanie polskiej polityki pamięci: Centrum Mieroszewskiego, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, Muzeum Historii Polski i Ośrodek Studiów Wschodnich. Każda z instytucji partnerskich wnosi do projektu własne doświadczenie i odmienną perspektywę, co pozwoli na wyjątkowo szerokie i wielostronne ujęcie tematu.
Program sympozjum
13 kwietnia 2026 r. (poniedziałek) godz. 10:00, Aula Instytutu Pileckiego, Warszawa, ul. Sienna 82,
Wstęp wolny po uprzednim zarejestrowaniu: formularz rejestracyjny
Sympozjum będzie transmitowane na żywo na kanale YouTube Instytutu Pileckiego.
· 10.00 Wprowadzenie - dr hab. Andrzej Zawistowski (Instytut Pileckiego)
· 10.10 Jak manipuluje się historią? - Paweł Sawicki (Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau)
· 10.40 Dezinformacja jako narzędzie wojny - Bartosz Bartyzel (Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau)
· 11.10 Dezinformacja w rosyjskiej polityce historycznej: cele, narzędzia i mechanizmy dr Maria Domańska (Ośrodek Studiów Wschodnich),
11.40-12.10 – przerwa
· 12.10 Zbrodnia Katyńska – modelowy przykład rosyjskiej akcji dezinformacyjnej – dr Maciej Wyrwa (Centrum Mieroszewskiego)
· 12.50 Narracje jako środowisko dezinformacji i narzędzie obrony przed nią – dr hab. Marcin Napiórkowski (Muzeum Historii Polski)
· 13.20 panel dyskusyjny
13.40-14.00 – Podsumowanie - dr hab. Andrzej Zawistowski (Instytut Pileckiego)
