Magdalena Łysiak

Kiedy pewien dentysta oglądał świeżo wyremontowany dom swoich rodziców, ze zdziwieniem zobaczył w jednej z płytek trawertynowych fragment kości ludzkiej szczęki. Badania skamieniałości doprowadziło do nieoczekiwanych wniosków – zęby należały do jakiegoś hominida, przodka współczesnego człowieka: homo erectusa lub neandertalczyka i mają prawdopodobnie od 24 000 do 1,9 miliona lat…

Niemiecka okupacja z lat 1939–1945 kosztowała życie 5,2 mln polskich obywateli i przyniosła Polsce straty, których wartość przekracza dziś 6,2 bln zł. 22 kwietnia 1964 roku Sejm PRL przyjął ustawę wstrzymującą bieg przedawnienia wobec sprawców „najcięższych zbrodni hitlerowskich” z okresu II wojny światowej. Już w pierwszych latach powojennych odbyły się głośne procesy niektórych niemieckich zbrodniarzy wojennych urzędujących w okupowanej Polsce. Na karę śmierci zostali skazani m.in. generalny gubernator Hans Frank (w 1946 roku w Norymberdze), komendant KL Auschwitz Rudolf Höß czy kat getta warszawskiego Jürgen Stroop (dwaj ostatni w Warszawie – odpowiednio w 1947 i 1951 roku).

Polskę i Estonię w najnowszej historii łączą podobne doświadczenia. Niemiecko-sowiecki pakt o nieagresji, zwany paktem Ribbentrop-Mołotow, podpisany 23 sierpnia 1939 roku, w przededniu wybuchu II wojny światowej, odcisnął piętno na obu państwach. Na ponad pół wieku znalazły się w strefie pływów imperializmu sowieckiego. Integralną częścią paktu był tajny protokół, który rozgraniczał strefę wpływów niemieckich i sowieckich w Polsce, w państwach bałtyckich oraz w Rumunii. Na jego mocy część ziem polskich, a także Estonia zostały włączone do ZSRS.

Marie-Antoinette urodziła się w Colmar, w Alzacji jako najmłodsza z czworga rodzeństwa. Dzieci wcześniej straciły matkę i były wychowywane przez ojca, byłego grenadiera konnego gwardii cesarskiej, który jak na tamte czasy był niezwykłym oryginałem. Przede wszystkim nauczył córki jazdy konnej, szermierki i strzelania. Marie-Antoinette wysłana została też do szkoły Sióstr Opatrzności Bożej w alzackim Ribeauvillé. Kiedy miała kilkanaście lat wyjechała do Polski, gdzie podjęła pracę jako nauczycielka domowa i guwernantka. Kiedy wybuchło Powstanie Styczniowe ruszyła do walki pod pseudonimem Michel le Sombre – Michał Ponury.