Wyszukiwanie

Wpisz co najmniej 3 znaki i wciśnij lupę
Polska

W Krakowie debata o wpływie turystyki masowej na dziedzictwo

Myśląc o przyszłości, musimy pamiętać o przeszłości. W centrum polityki miejskiej musimy ulokować dziedzictwo, bo to najważniejsza wartość miast - mówił dziś w Krakowie prof. Francesc Munoz z Uniwersytetu Autonomicznego w Barcelonie.

Autor:

W Centrum Kongresowym ICE rozpoczęła się w poniedziałek merytoryczna część 15. Kongresu Organizacji Miast Światowego Dziedzictwa (OWHC). Blisko 300 uczestników tego spotkania dyskutuje o skutkach masowej turystyki, ochronie historycznego krajobrazu miejskiego i angażowaniu lokalnych społeczności w zachowanie dziedzictwa.

"Złożona relacja pomiędzy dziedzictwem a turystyką to dziś szczególne wyzwanie dla miast wpisanych na listę światowego dziedzictwa"

- mówił, otwierając obrady przewodniczący Komitetu Sterującego prof. Jacek Purchla. Podkreślił, że skuteczna ochrona skarbów dziedzictwa kulturalnego i naturalnego jest niemożliwa w oderwaniu od lokalnych społeczności aktywnie zaangażowanych w opiekę nad nimi.

"Dziedzictwo to my, jego użytkownicy" – dodał.

Prof. Purchla zwrócił uwagę, że autentyczność stanowiąca o wartości dziedzictwa jest dzisiaj konfrontowana z globalizacją i "urbanalizacją" przestrzeni. "Procesy uniformizacji zagrażają, ale i wzmacniają jego wartość i znaczenie, również w wymiarze rynkowym, bo lokalność staje się wobec globalizacji wartością samą w sobie" – dodał prof. Purchla.

Prowadzący poranną sesję Kongresu OWHC Doug Lansky podkreślił, że ważne jest "reagowanie na wyzwania, zanim staną się one problemem".

Francesc Munoz, profesor geografii miejskiej na Uniwersytecie Autonomicznym w Barcelonie, mówił nie o urbanizacji, a o "urbanalizacji", która polega na przenoszeniu i kopiowaniu tych samych rozwiązań urbanistycznych w różnych miejscach - często odległych od siebie i różnych pod względem charakteru i tradycji. To - jak ostrzegał - prowadzi do krajobrazów "pantonowych": przewidywalnych i jednolitych.

„Różne miejsca w różnych częściach świata np. wybrzeża są rewitalizowane w europejskich miastach w ten sam sposób i wyglądają podobnie” – mówił Munoz. "Wszystkie miasta zaczynają tworzyć bardzo jednorodny rodzaj przestrzeni miejskiej. Ale urbanalizacja wpływa także na kulturę, następuje ujednolicenie pewnych doświadczeń miejskich. Niezależnie od tego, gdzie jesteśmy, niezależnie od kontekstu antropologicznego następuje ujednolicenie, a w związku z tym zatracamy właściwości danego krajobrazu" – uważa hiszpański ekspert.

Według prof. Munoza, "powinniśmy podkreślać autentyczność miejsc, ale często je wandalizujemy" poprzez ujednolicanie przestrzeni np. w sieciówkach z kawą, nie zważając na lokalny kontekst.

Dodał, że globalizacja turystyki wpływa na nas w sposób nieoczekiwany. Podał przykład hiszpańskiej wsi Juzcar w Andaluzji, w której wszystkie domy przemalowano z białych na niebieskie, żeby lepiej pasowały do koncepcji producentów filmu o Smerfach. "Najczęściej jest tak, że imitacja ma naśladować coś realnego, a tu rzeczywistość została przekształcona w coś nierealnego" – powiedział Munoz. Podkreślił, że lokalny charakter miejsca został utracony. "Dzisiaj możemy dowolną miejscowość przekształcić w atrakcyjną destynację turystyczną" – dodał.

Jak podkreślił, coraz częściej mieszkańcy skarżą się na obciążenie i presję ze strony ruchu turystycznego, w 2013 r. w Barcelonie narzekało na to 1 proc. mieszkańców, w 2016 już ponad 8 proc. Prof. Munoz dodał, że początkowo miasta promują się i zachęcają turystów do odwiedzania, potem widząc niepożądane efekty próbują ruch turystyczny regulować, a następnie ograniczyć.

"W centrum polityki miejskiej musimy ulokować dziedzictwo, bo to najważniejsza wartość miast. W czasach +urbanalizacji+, kiedy różnice są ważniejsze niż kiedykolwiek wcześniej, nie możemy pozwolić na to, aby utracona została choćby kropla tego dziedzictwa" – podkreślił Munoz. "Myśląc o przyszłości musimy pamiętać o przeszłości" – dodał.

Prof. David Fleming z Liverpoolu, były dyrektor Muzeum Narodowego w tym mieście, mówił, że dziedzictwo ma wiele różnych znaczeń: dla jednych to legendy sportu, muzyki, sztuka, dla innych charakter miejsca, budynki, krajobraz naturalny. "Musimy pamiętać, że w dziedzictwie kulturowym nie chodzi wyłącznie o instytucje czy miejsca, ale o znaczenia i wartość, które ludzie im nadają" – mówił Fleming.

Podając przykład Liverpoolu, prof. Fleming podkreślił, że władze tego miasta stawiając na rozwój i tworzenie nowych miejsc pracy, pozwalają na budowanie wysokościowców pośród historycznej zabudowy. Dlatego stara część miasta i doki portowe, które w 2004 r. zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, już kilka lat później - w 2012 r. znalazły się na liście światowego dziedzictwa w zagrożeniu. "To powód dla niepokoju" – mówił prof. Fleming. "Według władz miasta – prezydenta i części radnych – status nadany przez UNESCO hamuje jego rozwój. Oni są skupieni przede wszystkim na rozwoju, ale chcą go przeprowadzić kosztem charakteru miasta, zaburzenia pewnej istniejącej wcześniej równowagi. (…) Następuje pewien zanik tkanki dziedziczonej i powinniśmy niezwykle uważać na takie procesy" - podkreślił.

Prof. Sławomir Ratajski, sekretarz generalny Polskiego Komitetu ds. UNESCO mówił dziennikarzom, że celem odbywającego się w Krakowie kongresu OWHC jest "znalezienie złotego środka między rozwojem a turystyką".

"Turystka, która przysparza Krakowowi ogromnych wpływów, wiąże się również z pewnymi ograniczeniami dotyczącymi dziedzictwa. Jak chronić, a jednocześnie wykorzystać dziedzictwo to nazywa się zrównoważona turystka, czyli taka, która z jednej strony rozsławia miejsce światowego dziedzictwa, z drugiej musi je chronić"

- mówił Ratajski.

"Chodzi o to, jak zarządzać, żeby mieszkańcy mieli z tego profit i radość, że są gospodarzami wielkiego dzieła pokoleń dawnych, ale też dzieła, które powinno być pozostawione nienaruszone dla kolejnych pokoleń. Powinno być to brane pod uwagę przy planowaniu inwestycji i strategii rozwoju miast" - powiedział Ratajski.

Przypomniał, że Kraków w 2017 r. był gospodarzem 41. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO, a w 2018 wraz z Katowicami Kongresu Sieci Miast Kreatywnych UNESCO i chce dzielić się swoimi doświadczeniami z innymi miastami historycznymi, które borykają się z podobnymi problemami związanymi z modernizacją.

Autor:

Źródło: niezalezna.pl, PAP

Wesprzyj niezależne media

Ten materiał powstał dzięki wsparciu Czytelników. Pomóż nam pisać dalej

AKTUALNE PETYCJE

NAJNOWSZE Polska