W Bielsku-Białej pozostanie komunistyczna ulica

„Wyrok zapadł 5 grudnia. NSA uchylił wcześniejsze wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i poprzedzające go rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody śląskiego. Nazwa ulicy Dywizji Kościuszkowskiej powróciła na osiedle Wojska Polskiego”

– powiedział Ficoń.

Rzecznik dodał, że NSA uznał, iż sąd niższej instancji, oddalając skargę bielskiego miasta, a wojewoda śląski - wydając zarządzenie zastępcze, które zmieniło nazwę ulicy z Dywizji Kościuszkowskiej na ul. Józefa Rymera, naruszyli przepisy prawa. „Obie decyzje nie mogły zatem pozostać w obiegu prawnym. Wyrok NSA jest ostateczny” – powiedział Ficoń.

Wojewoda śląski wydał zarządzenie zastępcze zmieniające nazwę ulicy w marcu ub.roku. Jego podstawą była ustawa o zakazie propagowania komunizmu i innych systemów totalitarnych. Nakazywała ona samorządom zmianę nazw budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej w ciągu roku od wdrożenia nowego prawa, czyli do 2 września 2017 r. Jeśli tego nie uczyniły - interwencję musiał podjąć wojewoda.

Wojewoda śląski, podejmując decyzję, oparł się na opinii IPN, który wskazał, że Dywizja Kościuszkowska była związkiem operacyjnym stworzonym przez władze Związku Sowieckiego wbrew legalnemu rządowi RP w Londynie. Zdaniem Instytutu nie ulega wątpliwości, że taka nazwa ulicy upamiętnia formację symbolizującą komunizm.

Z tą argumentacją nie zgodziły się władze Bielska-Białej. Wskazywano, że nazwy pól bitewnych dywizji znalazły się na Grobie Nieznanego Żołnierza. Samorząd złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ten w lipcu ub. roku na niejawnym posiedzeniu odrzucił ją. Uzasadnił to tym, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane już po wejściu w życie nowelizacji tzw. ustawy dekomunizacyjnej. Według nowych przepisów skarga na rozstrzygnięcie przysługuje jedynie wtedy, gdy samorząd nie zmienił nazwy w wyznaczonym terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Jednocześnie przyczyny te powinny zostać wymienione.

Zdaniem sądu, Bielsko-Biała wskazało jedynie, że o obowiązku dotyczącym zmiany nazwy ulicy dowiedziało się dopiero z zarządzenia zastępczego wojewody. Zarazem magistrat nie podał przyczyn, które uniemożliwiły zmianę nazwy, a jedynie „powody, dla których osoby reprezentujące jednostkę samorządową nie przyjmowały faktu istnienia tego obowiązku”. „Zasób i stan wiedzy danego podmiotu zasadniczo nie stanowi okoliczności od niego niezależnej, w związku z czym pozostaje poza przesłankami omawianego przepisu” – głosiło uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Rok temu Bielsko-Biała zaskarżyło tę decyzję do NSA. Ten pod koniec ub. roku zadecydował, że gliwicki Wojewódzki Sąd Administracyjny ma zająć się sprawą ponownie.

W czerwcu Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił odwołanie samorządu Bielska-Białej od zarządzenia zastępczego wojewody. „W krótkim ustnym uzasadnieniu sąd wskazał, iż w jego ocenie nazwa ulicy Dywizji Kościuszkowskiej odnosi się do instytucji, nie zaś do żołnierzy w niej walczących, w związku z czym wojewoda słusznie uznał ją za symbolizującą komunizm” – informował wówczas rzecznik bielskiego magistratu.

Latem magistrat skierował do NSA skargę kasacyjną.

Józef Rymer żył w latach 1882-1922. Był górnikiem, działaczem społecznym, jednym z przywódców III Powstania Śląskiego, a potem posłem na Sejm i pierwszym wojewodą śląskim.

Bielsko-Biała toczyło już z wojewodą przed sądem administracyjnym spory o nazwy, chodziło m.in. o nadanie jednemu z rond imienia współtwórcy i pierwszego dyrektora Fabryki Samochodów Małolitrażowych Ryszarda Dziopaka, który należał do PZPR i był posłem w PRL. Sprawa zakończyła się po myśli samorządu. Natomiast wiosną tego roku NSA oddalił skargę kasacyjną wojewody śląskiego w sprawie zmiany nazwy ulicy w Bielsku-Białej z I Armii Wojska Polskiego na Cichociemnych.