Wyszukiwanie

Wpisz co najmniej 3 znaki i wciśnij lupę
,​Krzysztof Karnkowski,
16.12.2015 20:19

Weekend w marszu

W 2006 r. Platforma oraz Prawo i Sprawiedliwość zorganizowały swoje imprezy równocześnie.

W 2006 r. Platforma oraz Prawo i Sprawiedliwość zorganizowały swoje imprezy równocześnie. Platforma szła w błękitnym marszu, który dziś pamiętamy głównie ze zdjęcia torby ozdobionej fotografią Lecha Kaczyńskiego ze ściągaczem jako zaimprowizowanym sznurem na szyi. Sympatycy rządzącego wówczas PiS-u spotkali się na pl. Defilad. Dziewięć lat później marsze zwolenników i przeciwników rozdziela jeden dzień.
 
12 grudnia nikt już nie udaje, że chodzi o coś innego niż obrona klasy uprzywilejowanej w III Rzeczypospolitej. Impreza, określana jako „oddolna” i „obywatelska”, prowadzona jest przez szefów prawie wszystkich partii politycznych związanych ze starym porządkiem. Twarzą sobotniego „protestu sytych” bynajmniej nie jest Mateusz Kijowski, jeden z założycieli KOD-u, a Ryszard Petru, symbolicznie zjednoczony w obronie lepszego wczoraj z Barbarą Nowacką, oraz posłowie Platformy Obywatelskiej. Platforma promowała marsz bardzo mocno w mediach społecznościowych, być może widząc w nim szansę na odzyskanie rządu dusz. Kłopot PO polega na tym, że wiele sygnałów wskazuje, iż nie tylko wyborcy stracili do niej zaufanie. Grupy interesu, dotychczas skłonne wspierać tę partię, dziś chętniej spoglądają na Nowoczesną.

Znane twarze, znane chwyty

Marsz przyciągnął też inne figury. Zobaczyliśmy na nim między innymi podskakującego Romana Giertycha, który wbrew oficjalnej linii marszu, ponoć niewystępującego przeciw nikomu, wznosił hasło „Precz z Kaczorem”, czym organizatorom wizerunkowo raczej nie pomógł. Pojawił się wreszcie niesławny Andrzej Hadacz, znany z prowokacji przed wyborami prezydenckimi, a wcześniej choćby ze spektakularnego kompromitowania środowiska obrońców krzyża i udziału w Paradzie Równości. Dziś Hadacz znów obecny jest przed Pałacem Prezydenckim, tym razem pozuje do zdjęć z liderem mazowieckiej Platformy Andrzejem Halickim. Demokracji bronił w sobotę również Wojciech Lemański, nie zabrakło platformianych postkomunistów – słowem, pojawili się właściwie wszyscy, którzy z niepokojem patrzeć muszą na dokonujące się w Polsce przemiany. W tym, jak wiemy z filmu Niezależnej.pl, osoby, które bardzo ciepło wspominają czasy PRL-u.

W tym miejscu warto zatrzymać się nad frekwencją. Zaryzykowałbym twierdzenie, że organizatorzy odnieśli sukces, który został im aż dwukrotnie odebrany przez… nadgorliwe media. Po raz pierwszy stało się to jeszcze przed imprezą. Intensywna agitacja, połączona z pojawiającymi się tu i ówdzie informacjami o śladowej liczbie uczestników dotychczasowych protestów, budziła głównie wesołość, a przy tym mocno podnosiła poprzeczkę Kijowskiemu i jego partyjnym przyjaciołom. Aby sprostać oczekiwaniom, w dniu marszu zaczęto podawać wzięte z sufitu liczby 50, 100, a nawet 200 tys. uczestników. Tymczasem ­10–15 tys., jakie najprawdopodobniej udało się zebrać warszawskim organizatorom, to spore osiągnięcie, jeśli wziąć pod uwagę fakt, że zmobilizowano grupę z rzadka tylko skłonną do działań w rodzaju protestów ulicznych, kojarzących się jej przede wszystkim z drugą, mocno pogardzaną stroną politycznego sporu. Do estetyki ulicznego wiecu Platforma po 2006 r. raczej już się nie odwoływała, marsze prezydenta Komorowskiego zaś, gromadzące w pewnym stopniu podobny do dzisiejszego skład, były raczej jej zaprzeczeniem.

Marsz poparcia i sprzeciwu

W niedzielę, pomimo fatalnej pogody, Marsz Wolności i Solidarności cieszył się takim samym zainteresowaniem, jak jego poprzednie edycje. Tradycyjnie pojawiły się bardzo różne dane na temat frekwencji. Media kontynuowały grę z poprzedniego dnia, tym razem rażąco zaniżając liczbę uczestników. Pojawiła się liczba 15 tys. Organizatorzy mówią już o 80 tys., policja zaś o 40–45 tys. Politycy opozycji, niezgodnie z prawdą, ale we własnym interesie, przedstawiają marsz jako porażkę PiS-u, tymczasem pokazuje on, że wbrew komentarzom wielu publicystów, trudno mówić o zniechęceniu czy rozczarowaniu znaczących grup wyborców tej partii. Atmosfera podczas pochodu z oczywistych przyczyn była trochę inna niż w latach poprzednich. Wcześniej emocje były oczywiste – narastające oburzenie na rządy Platformy Obywatelskiej i Bronisława Komorowskiego, a także potrzeba skontrowania medialnej propagandy sukcesu głośnym wyrażeniem swojego niezadowolenia. 13 grudnia 2015 r. tłum idący Alejami Ujazdowskimi wyraża swoje silne poparcie nie tylko dla prezesa Jarosława Kaczyńskiego, lecz również dla prezydenta Andrzeja Dudy i rządu premier Beaty Szydło. Jest więc spokojniej, zmieniają się skandowane hasła, lecz za wcześnie jeszcze na radość. Media wciąż fałszują obraz rzeczywistości.

Stary układ broni się mocno i, co zobaczyliśmy dzień wcześniej, jednak znajduje obrońców. Oficjalnym punktem zakończenia Marszu Wolności jest w tym roku siedziba Trybunału Konstytucyjnego, a nie, jak dotąd, pomnik Piłsudskiego obok Belwederu. Potem nie wszyscy od razu wrócą do domu, część manifestantów przejdzie jeszcze przed budynek Agory, a później pod dom Jarosława Kaczyńskiego. Marsz jest więc równocześnie znakiem poparcia i sprzeciwu. Określany jako prorządowy pozostaje przecież opozycyjny wobec wielu formalnych i nieformalnych ośrodków władzy, co przerastać zdaje się niektórych dziennikarzy czy polityków PO, przedstawiających masowy „prorządowy” wiec jako element nowego, autorytarnego krajobrazu.

Najważniejsza konsekwencja

Skala medialnych manipulacji związanych z obiema imprezami nie jest żadnym zaskoczeniem, wynika bowiem bezpośrednio ze wskazanego wcześniej zaangażowania środowiska dziennikarskiego w promocję marszu KOD-u. Stąd przyjmowanie maksymalnie zawyżonej liczby uczestników demonstracji sobotniej i zaniżanie frekwencji niedzielnej. Stąd również tworzenie całkowitego przeciwieństwa pomiędzy „oddolną i obywatelską” sobotą, a „partyjną” niedzielą. Oba marsze prowadzone były przez polityków, w pierwszym wypadku kilku, w drugim – jednej partii, na oba część osób przyjechała autokarami, co również – to pewna nowość – stało się przyczyną ataku. Organizatorzy obu będą mogli przedstawiać się jako zwycięzcy, odbiorcy zaś przyznają im rację, kierując się własnymi sympatiami. Względny sukces zwolenników kontynuacji zmobilizował stronnictwo zmiany.

Rząd musi liczyć się z tym, że opozycja często będzie sięgała po dotąd jej niemiłe protesty uliczne. Dotychczasowe elity, choć oderwane od autentycznych problemów społecznych, wciąż mają pewną zdolność mobilizacji osób, które czują się zagrożone zmianą, obawiając się z jednej strony utraty własnej pozycji, z drugiej zaś odzyskania podmiotowości przez Polaków. Nie powinno to jednak być przyczyną zatrzymania rozpoczętych zmian. Jedynie sprawne i konsekwentne ich przeprowadzenie będzie gwarancją względnego, a z czasem trwałego spokoju społecznego.

Najsmutniejszym wydarzeniem drugiego grudniowego weekendu była wieczorna pikieta przed domem Jarosława Kaczyńskiego. Janusz Palikot nie odegra już prawdopodobnie żadnej roli w polskiej polityce, nie brakuje jednak chętnych, by wykorzystać proponowaną przez niego antyestetykę. Na szczęście nie brak również osób, chcących się jej przeciwstawić, w tym symbolicznie kojarzących się z rocznicą stanu wojennego grup zawodowych – górników i stoczniowców.

Nieprzyjemny grudniowy weekend w polityce okazał się wyjątkowo gorący. Koniec roku 2015 zawiera w sobie zarówno nadzieję na prawdziwą i pełną zmianę, jak i niepokoje z lat 2005–2007. Prawo i Sprawiedliwość jest dziś o kilka lat mądrzejsze, elity III RP zaś są jednocześnie zdeterminowane, jak i zdemoralizowane długim utrzymywaniem władzy. Szanse PiS-u na przeprowadzenie potrzebnych Polsce zmian zależeć będą od konsekwencji i utrzymania więzi z elektoratem, który widzi w tej partii jedyną nadzieję na dokończenie rewolucji Solidarności we współczesnym świecie.

AKTUALNE PETYCJE

NAJNOWSZE