Gdy Jacek pisał w 1999 r. te słowa, były one w III RP obrazoburczym skandalem. O Żołnierzach Wyklętych zdecydowana większość Polaków nie słyszała. Dopiero w niespełna dziesięciolecie później Wincenty Kwieciński, prezes Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, został odznaczony pośmiertnie przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Orderem Orła Białego. A potem z inicjatywy tego samego prezydenta Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych stał się oficjalnym świętem narodowym.
To Jacek w wielkim stopniu – niczego nie ujmując obu redaktorom naczelnym – wyznaczył linię programową „Gazety Polskiej”, która stworzyła z naszego tygodnika najważniejszy ośrodek niepodległościowej myśli po 1989 r., pismo wychodzące nieprzerwanie od 22 lat.
Garstka przeciw wodospadowi
Nie jest sztuką przyłączyć się do tych, którym się udaje. A nawet do takich, którzy wprawdzie jeszcze przegrywają, ale gdzieś na horyzoncie widać już szanse na zwycięstwo. Największą sztuką jest starać się odwrócić los, gdy jest nas garstka i musimy starać się zawrócić rzekę.
Jako pierwszy w historii praktykant „Gazety Polskiej” pamiętam, jak garstka stawała nie tyle przeciwko rzece, ile przeciwko wodospadowi. Kto pamięta lata 90., gdy Polskę zalewała Niagara kłamstw, rozkładu polskiej tradycji, kreowania fałszywych autorytetów, wie, o czym mówię.
Wiele bitew wygraliśmy. Ale wielu z naszych dowódców, którzy wbrew przewadze wroga potrafili organizować naszą partyzantkę, nie ma już wśród nas. Nie doczekali zmiany nastrojów wśród młodego pokolenia, której nie byłoby bez ich pracy.
Kibice piłkarscy mają to niesamowite określenie – Sektor Niebo. Ilustrujące jak żadne inne, że nadal stanowimy jedność z tymi, co odeszli. „Gazeta Polska” też ma swój Sektor Niebo, który odwiedzimy dziś wspólnie.
Czytam stare teksty Jacka Kwiecińskiego, który zmarł trzy lata temu. W artykule „Bronię Traugutta” z 27 września 2000 r. tak pisał o kampanii przeciwko polskości: „Najpierw zaczniemy określać jako głupotę i surrealizm polskie powstania, bo nie miały szans. Potem głupotą i surrealizmem okaże się wszystko, co nie przynosi materialnych korzyści i natychmiastowych gratyfikacji. Proces ten zresztą następuje. »Głupi« więc będzie patriotyzm, poświęcenie, duma narodowa, tożsamość, odrębność. Zobaczmy, co stało się z pojęciem »honoru«. Ktoś może powiedzieć, że posuwam się za daleko. Nie sądzę. […] Bo nie trzeba być wcale namiętnym piewcą straceńczego romantyzmu, aby dostrzec, dzisiaj właśnie i dlatego właśnie, że młode pokolenie dorasta w świecie, jaki mamy, iż walczący antyheroizm prowadzić może do demistyfikowania i dekonstrukcji całej naszej tradycji, wszystkich wartości, które wszystkie razem, łącznie, sprawiają, że jesteśmy Polakami”.
Myślę, że możemy zameldować Jackowi wykonanie zadania: nie udało się im, przynajmniej dużą część młodych udało się odwojować.
Najważniejsze teksty pisane na podłodze na balkonie
Jacek pisał te najważniejsze słowa odręcznie, siedząc na redakcyjnym balkonie, na podłodze, odpalając jednego papierosa od drugiego. Stuprocentowy konserwatysta, lekceważący niczym hipis wszelkie oficjalne imprezy, słuchający The Doors, znawca muzyki lat 60., której wykonawców kochał z powodu muzycznego brzmienia i często nienawidził za głoszoną ideologię – taki był Jacek.
Odkopuję w archiwum kolejne jego genialne słowa, które, wierzę, spełniają się na naszych oczach: „Jeśli optymistycznie wierzymy, że przyszła »inteligencja polska« może być inna, że »potrząśnie Polską«, że walka o pamięć będzie mieć jeszcze drugi, a może i trzeci etap, to nie można tego w imię realizmu, umiaru czy czegokolwiek zaniechać. Wierzę w przyszłe pokolenia Polaków, czyli w Polskę. Też będzie średnia i połowiczna, bo zawsze i wszędzie tak jest, ale w tym jednym, w tym jednym – przywróceniu języka prawdy – może być, wierzę że będzie, odmienna. I mniejsza o jej orientację czy orientacje. Jeśli nie przeszkodzi się nam poznać prawdy o przeszłości, to rzeczywiście przyszłość może jeszcze należeć do tych, którzy żadnych związków z PRL‑em, nawet pośrednich, mieć nie będą. Nie tylko z racji urodzenia”.
Nie doczekał okrzyków „Cześć i chwała bohaterom!”
W 2006 r. odszedł szef naszego działu historycznego, pan Zdzisław Szpakowski – żołnierz Narodowych Sił Zbrojnych, Armii Krajowej, a po zamianie okupanta hitlerowskiego na komunistycznego do 1947 r. członek Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. A potem działał w kolejnych opozycyjnych inicjatywach przez cały PRL.
Pan Zdzisław był człowiekiem na tyle skromnym, że dopiero po latach dowiadywaliśmy się o skali jego zasług. Kiedyś podczas kolegium redakcyjnego zastanawialiśmy się, co by tu oryginalnego napisać o Janie Pawle II w rocznicę jego śmierci. Zaczęliśmy więc pytać pana Zdzisława, który wykładał na KUL‑u w tym samym czasie co przyszły papież. Ten, naciskany przez nas, stwierdził, że może i coś by mógł wymyślić, a Karola, faktycznie, znał, bo… mieszkali razem w jednym pokoju, bodaj w hotelu asystenta. Inni opublikowaliby na ten temat tomy wspomnień, a pan Zdzisław uznał to za niestosowne przechwałki.
Wśród osób, które nasi czytelnicy rzadko pamiętają, bo ich praca nie polegała na reklamowaniu własnego nazwiska, była nasza sekretarz redakcji, pani Bożena Sikorska. Też niezwykle skromna, a o jej wcześniejszym życiu wielu z nas dowiedziało się na pogrzebie.
Pani Bożena zabierała głos w redakcyjnych sprawach zawsze, gdy odkrywała, że coś przeoczyliśmy. Tak odkryła… Grzesia Wierzchołowskiego, obecnego redaktora naczelnego portalu Niezależna.pl, który zgłosił się do nas jako korektor. Poczytała jego CV i przyszła do mnie z informacją, że jej się wydaje, iż on mógłby zostać dziennikarzem. Przeprowadziłem więc z nim rozmowę kwalifikacyjną, a jako że Grzesiek pracował ostatnio w Krakowie, padło fundamentalne pytanie, czy jest za Cracovią, czy za Wisłą. Wybrnął. „Stomil Olsztyn” – wyjaśnił, tłumacząc, że właśnie z Olsztyna się wywodzi.
Maciej Rybiński, nasz felietonista darmowy
Wśród naszych autorów, którzy odeszli, byli ci, którzy markę wyrobili sobie gdzie indziej, a do nas dołączyli z serca. Maciej Rybiński, jeden z najświetniejszych polskich felietonistów, zgłosił się do Tomka, oświadczając: „Dla was będę pisać za darmo”. Miał właściwe felietonistom wyczucie pozwalające na odróżnienie ziarna od plew, w literaturze, publicystyce, polityce. Jego teksty z ostatnich lat, jak „Koniec Polski Michnika i Kiszczaka” czy artykuł wzywający, by warszawiacy nie zaakceptowali wyboru abp. Wielgusa, należały do najważniejszych, jakie ukazały się w tym czasie.
Pamiętam pogrzeb Macieja Rybińskiego. Myślę, że to był jeden z najpiękniejszych pochowków – jakkolwiek dziwnie by to brzmiało – w Polsce. Trzeba mieć niesamowitą fantazję i wiarę w swój własny świat, żeby wymyślić, by na czele konduktu szedł jazzband. Mocne, prawdziwe, dla niekumatych obrazoburcze, dla rozumiejących się bez słów wspaniałe.
Paweł Paliwoda, o którym wieczór wspomnień odbył się niedawno, trafił do nas po prostu naturalną koleją rzeczy, bo jego odważne słowa powodowały, że był wypychany z kolejnych miejsc, w których pisał. W moim przekonaniu najlepsze teksty, pełne pasji i powalającej wrogów erudycji publikował na Salonie24, zanim i z niego odszedł, a Salon24 niebawem stracił na znaczeniu. My z kolei zyskaliśmy człowieka, który potrafił patrzeć na nasze szarpanie się ze złym światem z wyższej perspektywy. I nie bał się opisywać tego, co zobaczył.
W Sektorze Niebo „Gazety Polskiej” jest jeszcze wielu innych, nie mniej ważnych, o których napiszę przy innej okazji.
