Słowacki według Malczewskiego

Świat, według Jacka Malczewskiego, zarządzany jest przez Śmierć. Słowo to trzeba w tym wypadku pisać dużą literą, bo dla Malczewskiego, jak mówią nam jego obrazy, była to zawsze Śmierć osobowa – Śmierć mająca swoją kobiecą osobowość. Tę osobową Śmierć – konkretną, bo dającą się namalować jako konkretna postać kobieca – możemy oglądać na wielu obrazach Malczewskiego. Jest tuż obok, patrzy w oczy tego, kto ją maluje, albo stoi za jego plecami. Nie wiadomo tylko, czy go widzi – patrzy na niego, nawet wkłada mu palce w oczy, ale może go nie dostrzega, może patrzy wzrokiem niewidzącym – może to jest Śmierć niewidząca – niewidoma. Niemal zawsze ma przy sobie kosę – wiadomo, po co. Wystarczy też spojrzeć na którykolwiek z tych obrazów, aby uznać, za Malczewskim, że w Śmierci jest coś bardzo pociągającego – że to jest osoba kusząca, taka, która wabi i zwabia. Czym Śmierć wabiła Malczewskiego, co go w niej kusiło, też od razu widać, bo liczne jego Śmierci są zawsze tej samej urody – mają duże piersi, grube łydki, szerokie plecy, mocne ręce i wielkie tyłki. Rysy twarzy też mają mocne, grube, brutalne. Pewnie właśnie takie miał ten malarz upodobania erotyczne. Ktoś mający inne upodobania mógłby nawet powiedzieć, że te jego Śmierci to nie są piękne, kuszące kobiety – to raczej jakieś straszne, dzikie baby. No i właśnie dlatego Malczewski, choć chętnie brał pomysły z dzieł Słowackiego, kompletnie Słowackiego nie rozumiał – bo uwięziony w swoich erotycznych fantasmagoriach, zrozumieć go nie mógł. Przyjrzyjmy się przez chwilę jego anielicy Eloe, tej z „Anhellego”, która unosi na skrzydle zmarłą Ellenai. U Słowackiego anielica Eloe jest bytem domyślnym – urodzona z łzy Chrystusa, jest światełkiem w cmentarnych ciemnościach Sybiru. Eloe u Malczewskiego ma duże łapy, piersi niemal odsłonięte, grubą szyję i grube łydki w eskimoskich butach. Na jednym z obrazów (są dwa albo i trzy takie obrazy) ma na głowie eskimoską futrzaną czapę. I podobnie jest w innych wypadkach. Ellenai u Słowackiego jest całkowicie pozbawiona cech erotycznych, a z Anhellim łączy ją miłość czysta – są to dwa kochające się duchy. Na obrazie Malczewskiego przedstawiającym śmierć Ellenai Anhelli całuje grube paluchy u stóp zmarłej kochanki, jak można się domyślać – marząc o bliższym kontakcie z pięknym trupem. Znacznie lepiej, w apogeum modernizmu, zrozumiał intencje Słowackiego inny malarz, Witold Pruszkowski – przedstawiając w roku 1892 anielicę Eloe w postaci jasnej plamy, drżącego światełka migoczącego między polskimi krzyżami wbitymi w śniegi Sybiru.

Nasze serwisy:

Wyszukiwanie

Słowacki według Malczewskiego

AKTUALNE PETYCJE

Dołącz do Komitetu Obrony Trybunału Konstytucyjnego. Podpisz apel!

HUMOR

Może mieć problemy

Bunt gości

Za długo czekali

NAJNOWSZE

Niemiecko-ukraińskie rozmowy o tranzycie - za plecami Polski

Pożar hali w Krakowie

Czy zbrojenia mogą uratować europejski przemysł samochodowy?

Słońce wraca na dobre? Nawet 23 stopnie

Wybory w Krakowie. Policja odnotowała zakłócenie ciszy wyborczej

Prawie sto lat oczekiwań. Biało-czerwoni przełamią niemoc w Szwecji?

Polski budżet traci ponad 100 mln zł rocznie. W czym tkwi problem?

Rosja zaatakowała w nocy. Są zabici i dziesiątki rannych