Kroniki Powstania Warszawskiego to nieme materiały filmowe nakręcone przez operatorów Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. Kamera rejestrowała działania bojowe powstańców, ale przede wszystkim codzienność mieszkańców miasta – zdobywanie wody, funkcjonowanie kuchni polowych, życie w schronach, gaszenie pożarów czy dramatyczne obrazy zniszczonych ulic. To jedno z najważniejszych zachowanych świadectw filmowych Powstania.
„Kroniki Powstania Warszawskiego na nowo odczytane” to projekt Izby Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy, oddziału Muzeum Warszawy, realizowany we współpracy z Filmoteką Narodową – Instytutem Audiowizualnym. Jego efektem ma być pierwsze pełne opracowanie około 100 minut zachowanych materiałów filmowych z Powstania Warszawskiego oraz ich udostępnienie publiczności pod koniec 2026 r. wraz z komentarzem historycznym. Celem jest ustalenie kogo i co widzimy na kadrach powstańczych kronik.
Postaramy się pokazać całą historię obiegu samych taśm i ich wpływu na powojenną kulturę. Jest to bardzo trudne zadanie, gdyż materiał, którym dysponujemy, to jest cały czas materiał szczątkowy –
– powiedział PAP Szymon Smolnicki-Woźniak, koordynator merytoryczny i organizacyjny projektu.
Do udziału w tym projekcie zaprosiliśmy pana Zygmunta Walkowskiego, który jeszcze w latach 80. starał się rozpoznać wszystkie miejsca i postaci widoczne na kadrach powstańczych kronik. Od lat 80. dokonał on mnóstwa odkryć w tym względzie.
– dodał.
Zygmunt Walkowski – badacz ikonografii Powstania Warszawskiego, który zajmuje się tym od lat 80. Równolegle zespół odtworzy historię samych taśm – od ich projekcji podczas Powstania Warszawskiego w kinie Palladium, przez ukrycie i ratowanie materiałów po wojnie, aż po ich późniejsze wykorzystanie w filmach, publikacjach i kulturze popularnej. Badania pozwolą również oddzielić oryginalne zdjęcia z 1944 r. od późniejszych ingerencji montażowych i rekonstrukcji.
