Decyzję podjęli w czwartek szefowie grup politycznych w PE i jego przewodnicząca Roberta Metsola. Kandydaturę zgłosili socjaldemokraci jako wyraz wsparcia dla MTK wobec presji ze strony USA.
- Unia Europejska opiera się na poszanowaniu multilateralizmu oraz instytucji międzynarodowych, a niniejsza nagroda stanowi wyraz uznania dla istotnej pracy sądów na rzecz przestrzegania prawa międzynarodowego i wymiaru sprawiedliwości - powiedziała Metsola, ogłaszając zwycięzcę na posiedzeniu PE w Strasburgu.
Za wyróżnienie podziękowała prezes Trybunału Tomoko Akane. W oświadczeniu podkreśliła, że nagroda została przyznana w momencie, gdy Trybunał i jego przedstawiciele mierzą się z bezprecedensowymi wyzwaniami, w tym z sankcjami ogłoszonymi przez administrację amerykańską, których celem jest utrudnienie realizacji sądowego mandatu instytucji. Trybunał z siedzibą w Hadze został powołany do sądzenia osób fizycznych za najcięższe zbrodnie o charakterze międzynarodowym.
Na wniosek socjaldemokratów
Inicjatorzy jej przyznania z drugiej największej frakcji PE, uzasadniali nominację chęcią wsparcia Trybunału i obrony porządku międzynarodowego w obliczu sankcji nałożonych przez Stany Zjednoczone na sędziów i prokuratorów MTK. Według władz amerykańskich instytucja ta uległa upolitycznieniu oraz próbowała bezprawnie i niesprawiedliwie ścigać Amerykanów i Izraelczyków pod zarzutami zbrodni wojennych.
Obok MTK w finale znaleźli się: tanzański opozycjonista i prawnik Tundu Lissu oraz siostry Taraneh i Romina Rahimi, Iranki prześladowane w związku z udziałem w antyrządowych protestach. Lissu został zgłoszony do nagrody przez chadecką Europejską Partię Ludową (EPL), największą frakcję w PE, a Iranki - przez skrajnie prawicowych Patriotów dla Europy. W głosowaniu kandydat EPL jednak przepadł.
Wręczenie nagrody nastąpi podczas uroczystości 16 grudnia br.
Tradycja nagrody
Laureatami nagrody za 2025 r. byli dziennikarz i działacz polskiej mniejszości na Białorusi Andrzej Poczobut oraz gruzińska dziennikarka Mzia Amaglobeli.
Nagroda im. Sacharowa za wolność myśli, nazwana na cześć sowieckiego fizyka i dysydenta Andrieja Sacharowa, jest najwyższym wyróżnieniem UE w dziedzinie praw człowieka. Jest ona przyznawana przez PE osobom lub organizacjom co roku od 1988 r. w uznaniu ich pracy w jednym z następujących obszarów: obrona praw człowieka i praw podstawowych, w szczególności wolności słowa, ochrona praw mniejszości, poszanowanie prawa międzynarodowego, rozwój demokracji i obrona praworządności.
