Migranci zarobkowi, wśród nich także Polacy, są jedną z grup szczególnie dotkniętych problemami związanymi z rejestracją pobytu w Holandii. Z ustaleń holenderskiej Federacji Związków Zawodowych (FNV) wynika, że część agencji pracy tymczasowej celowo utrudnia cudzoziemcom wpis do Basisregistratie Personen (BRP), czyli rejestru mieszkańców. Holenderski Urząd Statystyczny (CBS) podawał, że w 2025 roku w Holandii mieszkało ponad 190 tys. osób urodzonych w Polsce. We wcześniejszych szacunkach pojawiała się jednak liczba sięgająca nawet 250 tys. Polaków, ponieważ uwzględniano w niej również osoby pracujące, ale formalnie niezarejestrowane.
Z czym wiąże się brak meldunku?
Brak meldunku sprawia, że pracownicy stają się bardziej zależni od pośredników i mają słabszą ochronę. Osobom niezarejestrowanym trudniej korzystać z opieki lekarza rodzinnego, uzyskać ubezpieczenie zdrowotne czy dostęp do świadczeń. Nie nabywają też praw lokatorskich, co w praktyce oznacza, że po utracie pracy można je łatwiej eksmitować, zwłaszcza gdy pracodawca jest równocześnie właścicielem zajmowanego lokalu.
FNV wskazuje na przypadki zastraszania pracowników, lekceważenia ich próśb o pomoc przy rejestracji, a nawet zwolnień po ujawnieniu, że dana osoba dokonała meldunku. Mechanizmy te potwierdzają organizacje pomagające ofiarom wyzysku, m.in. FairWork i Leger des Heils. W umowach najmu miały się nawet pojawiać zapisy zakazujące rejestracji w BRP. Związki zawodowe oraz holenderskie media od lat opisują również bardzo złe warunki zakwaterowania pracowników agencyjnych — przepełnione domy, wygórowane opłaty, zaniedbane lokale i całkowite uzależnienie od agencji.
Związkowcy ostrzegają, że brak meldunku ułatwia upychanie większej liczby osób w jednym mieszkaniu oraz przenoszenie pracowników z adresu na adres. Taka sytuacja sprzyja nadużyciom na rynku mieszkaniowym i utrudnia urzędom kontrolowanie warunków życia tych osób. Problem mają stanowić także same samorządy. FNV podkreśla, że część gmin przewleka procedury albo odrzuca składane wnioski. Organizacja samorządowa VNG odpowiada jednak, że nie dostrzega dowodów na systemowy charakter takich działań, choć przyznaje, że opóźnienia się zdarzają.
Nowe rozwiązania od 2027 roku
Holenderski rząd zapowiada wprowadzenie zmian. Od 1 stycznia 2027 roku pracodawcy zatrudniający migrantów mają zostać zobowiązani do przekazywania informacji dotyczących rejestracji oraz do wspierania pracowników przy meldunku już na początku zatrudnienia. To jeden z postulatów zawartych w raporcie komisji Komisarza Królewskiego prowincji Limburgia i byłego lidera Partii Socjalistycznej Emile’a Roemera z 2020 roku pt. „Nie ma obywateli drugiej kategorii”.
