Sztandarowa nowość tego roku szkolnego, czyli obowiązkowa edukacja zdrowotna, od miesięcy jest przedmiotem sporu. MEN zdecydowało się na rozwiązanie kompromisowe - przedmiot jest obowiązkowy, ale moduł dotyczący zdrowia seksualnego pozostaje nieobowiązkowy, a o udziale w nim decydują rodzice lub pełnoletni uczeń, poprzez złożenie pisemnej rezygnacji.
Krytycy zwracają jednak uwagę, że takie rozwiązanie w praktyce nie satysfakcjonuje żadnej ze stron sporu. Środowiska konserwatywne i część rodziców podnoszą, że sam fakt włączenia tematyki zdrowia seksualnego do systemowej oferty szkolnej - nawet jako części nieobowiązkowej - oznacza przerzucenie na rodziców ciężaru aktywnego "wypisywania" dziecka z zajęć. Do tego dochodzi zarzut czysto organizacyjny - to na dyrektorach i nauczycielach spocznie w praktyce ciężar zbierania pisemnych oświadczeń, pilnowania, kto z zajęć zrezygnował, a kto nie, oraz organizowania w tym czasie alternatywnych zajęć dla uczniów nieuczestniczących w module.
Zakaz telefonów - dobry pomysł, ale...
Podobne zarzuty dotyczą ustawowego zakazu korzystania z telefonów w podstawówkach. Sama idea ograniczenia dostępu do smartfonów na lekcjach cieszy się stosunkowo szerokim poparciem - ale diabeł, zdaniem krytyków, tkwi w szczegółach.
Przepisy przewidują szereg wyjątków (zgoda nauczyciela, pilny kontakt z rodzicem, zagrożenie zdrowia lub życia, potrzeby ucznia przewlekle chorego), których ocena i egzekwowanie w praktyce spadną na barki nauczycieli, bez jasnych, jednolitych wytycznych, jak rozstrzygać sporne sytuacje. Szkoły dostały czas na dostosowanie statutów tylko do końca grudnia 2026 roku - a więc już po rozpoczęciu roku szkolnego, w trakcie którego przepis już obowiązuje.
Wątpliwości budzi też sam sposób wprowadzania nowej podstawy programowej. Zmiany obejmą w tym roku tylko klasy I i IV, a kolejne roczniki będą dochodzić sukcesywnie przez kilka następnych lat - podobnie stanie się w szkołach ponadpodstawowych od 2027 roku.
Krytycy zwracają uwagę, że oznacza to funkcjonowanie w systemie oświaty przez kilka lat dwóch równoległych podstaw programowych, co może rodzić problemy przy przechodzeniu uczniów między klasami, zmianie szkoły czy w pracy nauczycieli uczących równolegle klas "starych" i "nowych".
Prace domowe i ocena funkcjonalna
Od nowego roku szkolnego wchodzą również zmiany w zakresie zadawania pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych w szkole podstawowej. Zniesiona będzie możliwość zadawania w klasach IV–VIII praktyczno-technicznych prac domowych do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych. Doprecyzowano, że każda wykonana przez ucznia pisemna praca domowa musi być przez nauczyciela sprawdzona i uczeń musi otrzymać o niej informację zwrotną. Wprowadzono też możliwość podwyższenia rocznej oceny klasyfikacyjnej uczniowi wykonującemu nieobowiązkowe pisemne prace domowe, jeżeli szkoła przyjmie taką możliwość i włączy ją do szczegółowych warunków i sposobu oceniania wewnątrzszkolnego.
W szkołach pojawi się ocena funkcjonalna. Przeprowadzenie jej będzie obowiązkowe w przypadku uczniów kierowanych do poradni psychologiczno-pedagogicznej, zanim ta wyda orzeczenie. W odróżnieniu od ocen szkolnych ocena funkcjonalna nie będzie koncentrować się na wynikach edukacyjnych ucznia, ale skupi się na funkcjonowaniu dziecka w środowisku szkolnym i obejmie sfery poznawcze, emocjonalne, społeczne i motoryczne. Sporządzać ją będzie nauczyciel i specjaliści pracujący z uczniem na podstawie obserwacji i bieżącej pracy.
Co zmieni się w szkole od roku szkolnego 2026/27?
- Nowa podstawa programowa - od 1 września w przedszkolach oraz klasach I i IV, wdrażana stopniowo w kolejnych latach;
- Edukacja zdrowotna - obowiązkowa dla wszystkich, moduł o zdrowiu seksualnym nieobowiązkowy (decyzja rodziców/ucznia);
- Zakaz telefonów - ustawowy w podstawówkach i przedszkolach, w szkołach ponadpodstawowych zależy od statutu;
- Prace domowe - zniesienie prac praktyczno-technicznych na czas wolny w klasach IV-VIII, obowiązkowa informacja zwrotna;
- Ocena funkcjonalna - nowy rodzaj oceny dla uczniów kierowanych do poradni psychologiczno-pedagogicznej;
- Żywienie - więcej warzyw i produktów roślinnych, mniej cukru;
- Nowe zawody - 11 nowych kierunków kształcenia zawodowego, m.in. technik cyberbezpieczeństwa;
- Nowe przedmioty maturalne - łacina, biznes i zarządzanie, historia tańca (od wiosny 2027);
- eDziennik - planowany pilotaż państwowego systemu od 22 września;
