„Istnieją granice, które nie mogą być przekroczone.” Rau przekazał przewodnictwo w OBWE

"Istnieją obiektywne granice, które nie mogą być przekroczone, nawet w imię woli narodu. Oto moje przesłanie: aby ta organizacja (OBWE) kontynuowała z powodzeniem swoją działalność, wszyscy jej przyszli członkowie i wszystkie kraje ceniące pokój nie mogą łamać postanowień Aktu Helsińskiego i Karty Paryskiej"

- podkreślił Zbigniew Rau, który jako odchodzący z funkcji przewodniczący OBWE zakończył w piątek jej obrady.

Jak zaznaczył, oba dokumenty dawały niegdyś nadzieję wielu krajom Europy Wschodniej i Centralnej. "Helsinki były obietnicą, że sowiecka dominacja się skończy i zależne od niej kraje odzyskają prawo do decydowania w swojej przyszłości" - dodał szef MSZ.

Jego zdaniem duch porozumienia helsińskiego był też duchem ruchu "Solidarność", który przyniósł wolność Polsce. Dodał, że Paryska Karta Nowej Europy przyniosła nadzieję, na powodzenie w transformacji Europy, na uczynienie jej obszarem w całości wolnym i pokojowym.

Rau zauważył, że przesłanie płynące z Paryża wpłynęło na Polskę do podjęcia decyzji o związaniu swojej przyszłości ze wspólnotą demokratycznych państw. Dodał, że podobne decyzje podjęte przez inne kraje pozostające wcześniej w strefie wpływów Związku Radzieckiego zakończyły podziały w Europie trwające przez cały okres zimnej wojny.

"Taka może być siła prawa, jeśli kraje zaangażują się w jego przestrzeganie"

- móił szef MSZ.

Przyszłość, która nadchodzi

W jego ocenie, najbliższe lata będą dla OBWE "niezwykle trudne" ze względu na nieprzewidywalną sytuację militarną w Europie. Jakikolwiek postęp nie nastąpi, dopóki obecny konflikt nie zostanie rozwiązany "z pełnym poszanowaniem międzynarodowego prawa i woli ukraińskiego narodu" - dodał.

Rau podkreślił, że celem OBWE powinna być zintensyfikowanie pracy dotyczącej zagadnień humanitarnych, ekonomicznych oraz związanych z ochroną środowiska. "Poszanowanie praw człowieka przekłada się na zachowanie pokoju i stabilności" - zaznaczył minister. Przypomniał, że w tym roku w Polsce odbyła się poświęcona im Warsaw Human Dimension Conferrence.

Według Raua, OBWE powinna zajmować się także m.in. zagrożeniami związanymi ze zmianą klimatu, które niosą ze sobą przyszłe kryzysy. "Zachowanie pokoju i bezpieczeństwa, dialog i współpraca oraz humanitarny wymiar OBWE to fundamenty tej organizacji, które nie podlegają negocjacjom. To podstawa naszej przyszłości, która - w co mocno wierzę - nadchodzi" - zaznaczył.

Nowy przewodniczący

Podczas sesji Rau symbolicznie przekazał przewodnictwo w OBWE ministrowi spraw zagranicznych Macedonii Północnej Bujarowi Osmaniemu, która będzie przewodniczyć Organizacji w roku 2023 r.

Osmani ocenił, że zakończony szczyt OBWE był "dość niekonwencjonalny", bo nie podjęto na nim żadnych politycznych decyzji, nie wydano dokumentów; mimo to omówiono wiele ważnych dla organizacji zagadnień. "Wszyscy powinniśmy się teraz skupić na zatrzymaniu wojny i stworzeniu stabilnego podłoża dla współpracy" - podkreślił minister. Jak dodał, rosyjska agresja na Ukrainę musi zostać zakończona i to będzie jednym z najważniejszych celów przewodnictwa Macedonii w OBWE.

Polska objęła roczne przewodnictwo w OBWE na mocy decyzji Rady Ministerialnej OBWE w Bratysławie z 5 grudnia 2019 r. i sprawowała tę funkcję po raz drugi w historii. Po raz pierwszy Polska przewodniczyła Organizacji w roku 1998. Polskie przewodnictwo w OBWE formalnie potrwa do 31 grudnia 2022 r.

OBWE skupia 57 państw uczestniczących. Geneza Organizacji wywodzi się z Aktu końcowego Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie w Helsinkach w 1975 r. Formalna decyzja o przekształceniu KBWE w OBWE została podjęta podczas szczytu w Budapeszcie w 1994 r.