Michaił Chodorkowski - wówczas szef Jukosu i najbogatszy człowiek w Rosji - po otwartym konflikcie z prezydentem Rosji Władimirem Putinem został aresztowany 25 października 2003 roku. Następnie został skazany za niepłacenie podatków na wieloletni pobyt w kolonii karnej. Początkowo karę odbywał na Syberii. Obecnie przebywa w kolonii karnej w rejonie miasta Siegieża w Karelii, niedaleko granicy fińskiej.
Michaił Chodorkowski urodził się w 1963 roku w rodzinie inżynierów chemików. W latach 80. ukończył Moskiewski Instytut Technologii Chemicznych. Rozpoczął działalność gospodarczą wykorzystując znajomości z czasów członkostwa w Komsomole. Na przełomie lat 80. i 90. stopniowo stał się jednym z oligarchów nowej Rosji.
W 2001 roku założył fundację charytatywną Otwarta Rosja, która za cel stawiała sobie realizację projektów z zakresu kultury i edukacji.
Popadł w konflikt z prezydentem Putinem, gdy oskarżył jego otoczenie o korupcję i zaczął finansowo wspierać opozycyjne partie. W grudniu 2010 roku skazano go na 13,5 roku łagru za rzekome przywłaszczenie 218 mln ton ropy naftowej i wypranie uzyskanych w ten sposób pieniędzy. Chodorkowski konsekwentnie odpierał wszystkie zarzuty, uważając je za sfabrykowane i politycznie umotywowane. Niejednokrotnie też informował, że nie będzie prosił o akt łaski.
Wyrok na byłego szefa Jukosa spotkał się z międzynarodową krytyką. W 2011 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu orzekł, że Rosja naruszyła prawa Chodorkowskiego po jego aresztowaniu w 2003 roku. Trybunał uznał za uzasadnioną skargę m.in. na „nieludzkie i uwłaczające godności człowieka warunki przetrzymywania go w areszcie śledczym, a także w sali sądowej podczas przesłuchań”. Sędziowie odrzucili jednak inną skargę, wskazującą na motywy polityczne aresztowania i procesu Chodorkowskiego.
