Decyzja władz NBP
Rzecznik prasowy Narodowego Banku Polskiego Maciej Antes w poniedziałek poinformował o wstrzymaniu przez bank centralny wszelkich zleceń płatniczych na rachunkach Trybunału Konstytucyjnego. Decyzja zapadła po analizie przeprowadzonej przez Departament Prawny NBP. - Oznacza to, że nie są realizowane zlecenia płatnicze niezależnie od tego, przez kogo są one zlecane - doprecyzował rzecznik.
Obserwuj Niezalezna.pl w Google! Wejdź na nasz profil, a następnie kliknij „Obserwuj w Google”
Podkreślił jednocześnie, że “NBP nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu dotyczącego kierowania Trybunałem Konstytucyjnym.
Minister finansów i gospodarki w reakcji na decyzję NBP zadeklarował, że “rząd będzie podejmował działania, dzięki którym TK będzie mógł pełnić swoje funkcje”. Z kolei Hanna Gronkiewicz-Waltz, eurodeputowana KO i była prezes NBP we wpisie w serwisie X przekonuje, że minister finansów “może skierować środki przeznaczone dla sędziów Trybunału Konstytucyjnego do innego banku, choćby do BGK”. - Nie ma obowiązku posiadania rachunku w NBP - dodała Gronkiewicz-Waltz.
NBP nie może wchodzić w konflikt polityczny
O komentarz w tej sprawie portal Niezależna.pl zwrócił się do prof. Elżbiety Chojna-Duch, byłej wiceminister finansów, a także byłego członka Rady Polityki Pieniężnej.
Nasza rozmówczyni podkreśliła, że problem “leży poza Narodowym Bankiem Polskim”. - Faktem natomiast jest spór organów władzy o charakterze politycznym, dotyczący kierowania Trybunałem Konstytucyjnym - dodała.
Przypomniała, że zgodnie z komunikatem NBP, żaden organ banku centralnego nie ma uprawnień do rozstrzygania sporu dotyczącego kierowania Trybunałem Konstytucyjnym oraz zwróciła uwagę, że NBP musi działać na podstawie prawa - ustawy o TK, ustawy o finansach publicznych i w szczególności ustawy o NBP.
- Art. 196 ustawy o finansach publicznych mówi o rodzajach rachunków bankowych. W ustępie 1 mówi, że dla obsługi budżetu państwa w zakresie krajowych środków finansowych są prowadzone rachunki bankowe, wśród których jest centralny rachunek bieżący budżetu państwa z wyodrębnieniem rachunków dochodów, wydatków oraz środków na sfinansowanie potrzeb pożyczkowych. I to jest bankowa obsługa budżetu państwa, m.in. sektora finansów publicznych, a w tym oczywiście organów konstytucyjnych, którą faktycznie zajmuje się NBP
- tłumaczyła prof. Chojna-Duch.
Przypomniała, że w zakresie wykonywania budżetu Trybunału, prezesowi TK przysługują uprawnienia ministra właściwego do spraw finansów publicznych. - Pozostaje do rozstrzygnięcia pytanie: kto jest prezesem Trybunału Konstytucyjnego? Jest to pytanie o charakterze politycznym, którego na pewno nie powinien rozstrzygać żaden z organów NBP, bo jest to poza jego kompetencjami - wyjaśniła.
- To rozstrzygniecie nie dotyczy więc Narodowego Banku Polskiego i dlatego też NBP zarówno w komunikacie ogólnym, jak i w komunikacie rozszerzonym Departamentu Prawnego wyjaśnił rolę NBP w tej sprawie. Żaden organ nie może i nie powinien zobowiązywać Narodowego Banku Polskiego i jego organów do wchodzenia w spór o charakterze politycznym
- podkreśliła Chojna-Duch.
Zaznaczyła, że NBP “dba o swoją niezależność”. - Wątpliwości, kto jest upoważniony do dysponowania środkami TK nadal pozostają i są one poza zakresem działania NBP, jak i uprawnieniami jego poszczególnych organów - dodała.
Odnosząc się do opinii Hanny Gronkiewicz-Waltz, której zdaniem minister finansów “może skierować środki przeznaczone dla sędziów TK do innego banku, choćby do BGK”, prof. Chojna-Duch wskazała, że BGK “może podjąć obsługę rachunków, o których mowa nie wcześniej niż z dniem przyjęcia przez Rzeczpospolitą Polskę waluty euro”. - Jedynie w tym zakresie uprawnienia ma BGK. Nie jesteśmy w strefie euro i na razie nie podjęto w tym kierunku żadnych działań - podsumowała nasza rozmówczyni.
W reakcji na bezprawne przejęcie budynku Trybunału Konstytucyjnego 2 listopada prezes TK Bogdan Święczkowski złożył w NBP oświadczenie dotyczące reprezentacji Trybunału w relacjach z bankiem w związku z realizacją umowy rachunku bankowego i wskazał w nim osoby uprawnione. Swoje stanowisko potwierdził w piśmie z 12 listopada, dołączając do niego uchwałę Sądu Najwyższego z 10 listopada, którą uchylono zarządzenia o natychmiastowej przerwie w jego czynnościach i w czynnościach wiceprezesa TK Bartłomieja Sochańskiego.
6 listopada do banku centralnego trafiły też dokumenty z drugiej strony sporu. Było to zarządzenie z 30 października 2026 r. oraz dokumenty wskazujące inne osoby uprawnione w zakresie dysponowania środkami zgromadzonymi na rachunkach bankowych Trybunału Konstytucyjnego prowadzonych przez NBP.