Drogi rozwoju polskiej kolei

Podczas dziewięciu paneli tematycznych uczestnicy – wśród nich przedstawiciele rządu, kierownictw spółek kolejowych, eksperci, przedstawiciele organizacji społecznych i dziennikarze, poruszali tematy najważniejsze dla branży kolejowej, m.in. kwestie inwestycji, wykorzystania funduszy unijnych, ekologii, elektromobilności, wdrażania innowacji, bezpieczeństwa, przyszłej unijnej perspektywie budżetowej, ponadto debatowali o Centralnym Porcie Komunikacyjnym i rozwoju przewozów towarowych. W trakcie Kongresu miał także miejsce finał konkursu „inNOWacje –#kolej2023”. Od końca listopada innowacyjne pomysły dla kolei mogli zgłaszać przedstawiciele start-upów.

Władze postawiły na rozwój branży

Zdaniem uczestniczącego w inauguracji Kongresu, odbywającego się na warszawskim PGE Narodowym, premiera Mateusza Morawieckiego, kolej to pierwszy taki wynalazek w dziejach ludzkości, który przybliżył tak bardzo do siebie ludzi, skracając czas pokonywania odległości między miejscowościami. Przypomniał, że choć w ostatnich 30 latach nasze koleje przeżywały trudny okres restrukturyzacji, w wyniku czego długość szlaków skurczyła się z 30 do niespełna 19 tys. km, obecne władze postawiły na rozwój tej branży – ważnej w skali całej gospodarki.

To ważne zadanie dla rządu, obecnie mamy bowiem do czynienia ze zjawiskiem wykluczenia komunikacyjnego wielu regionów, zwłaszcza na poziomie mniejszych miast i wsi, gdzie zlikwidowano transport publiczny: połączenia kolejowe i autobusowe. One powinny współdziałać.

– Chcemy, by przynajmniej do większości z ok. 100 miast powyżej 10 tys., pozbawionych obecnie kolei, zaczęły w perspektywie 5–10 lat docierać pociągi. Jednym z ważnych celów strategii obecnego rządu jest zapewnienie spójności komunikacyjnej i logistycznej poprzez wzmocnienie infrastruktury w kolejowych połączeniach międzywojewódzkich, międzyregionalnych i aglomeracyjnych oraz pomiędzy transportem kolejowym, drogowym, morskim i rzecznym – dodał Morawiecki.

Budujemy linie kolejowe, nie likwidujemy

– Nasz rząd skończył z polityką likwidowania połączeń kolejowych. W ostatnich trzech latach zbudowaliśmy 200 km nowych linii – wcześniej zlikwidowanych – między miastami powiatowymi. Strategia rozwoju kolejnictwa jest strategią dla całej Polski w służbie polskiej gospodarce, a przede wszystkim w służbie polskiemu społeczeństwu. Po długich dyskusjach z ministrem Adamczykiem zdecydowaliśmy, że w ciągu 10–12 lat na inwestycje ze środków zarówno unijnych, jak i budżetowych, przeznaczymy około 100 mld zł – poinformował premier. I to nie licząc nakładów na Centralny Port Komunikacyjny, którego jednym z komponentów będzie budowa setek kilometrów nowych linii kolejowych, na których pociągi będą mogły rozwijać prędkość do 250 km/godz.

Jako symbol odrodzenia kolejnictwa wymienił decyzję o budowie zupełnie nowej linii kolejowej Podłęże–Piekiełko, między Krakowem a Nowym Sączem. – Pokazujemy w ten sposób, że można rozwijać kolejnictwo – stwierdził. Dodał, że w założeniach budżetowych na 2019 r. znajdują się istotne środki na rozwój kolejnictwa.

– Dziś, w 100 lat od odzyskania niepodległości, dzięki tym inwestycjom przełamujemy jeszcze postzaborowe schematy kształtu linii i połączeń kolejowych – dodał Morawiecki.

Jako przykład takich wciąż istniejących schematów podał linię z Warszawy do Wrocławia, dokąd dość znacznie nadkładając drogi można dojechać koleją tylko przez Opole lub przez Poznań.

Nowy program Kolej+

– Uruchamiamy nowy Program Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej pod roboczą nazwą Kolej+ w celu likwidacji wspomnianego zjawiska wykluczenia komunikacyjnego, zwłaszcza miast powiatowych, poprzez uzupełnianie wcześniej zlikwidowanej między nimi infrastruktury kolejowej. Bo są obecnie miasta, nawet tak duże jak 90-tysięczny Jastrzębie-Zdrój, Myślenice czy Sokołów Podlaski, pozbawione dostępu do kolei – zauważył premier.

Niebawem do konsultacji publicznych trafi odpowiednia ustawa realizująca założenia Programu Kolej+. Premier poinformował także, iż w obecnie procedowanych w Senacie założeniach budżetu na obecny rok z całą pewnością znajdą się środki budżetowe na rozwój kolejnictwa. – Za obietnicami idą więc czyny – dodał. – W ten sposób koleje będą mogły faktycznie stać się kręgosłupem polskiej gospodarki.

Podobnie uważa minister infrastruktury, Andrzej Adamczyk, który w swoim wystąpieniu przypomniał:

– Przez ostatnie kilkadziesiąt lat polska kolej była traktowana po macoszemu. Likwidowano linie kolejowe, złomowano tabor, zamykano dworce. Odwracamy to szkodliwe dla Polski myślenie – stwierdził minister.

– Zaufanie, jakim obdarzają nas pasażerowie coraz liczniej podróżujący koleją, jest dla nas zobowiązaniem. Musimy sprostać wyzwaniom współczesności – powiedział minister Adamczyk.

Poinformował o budowie holdingu Grupy PKP, która dzięki temu powinna sprostać wyzwaniom, jakie niesie za sobą budowa Centralnego Portu Komunikacyjnego. Minister Adamczyk zapowiedział też podpisanie rozporządzenia dotyczącego warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji, które otwiera drogę do powstania w Polsce infrastruktury kolejowej, pozwalającej pociągom poruszać się z prędkością do 250 km/h.

– Liczę, że Centralna Magistrala Kolejowa (Zawiercie w woj. śląskim–Grodzisk Mazowiecki) będzie pierwszą linią, którą pojedziemy z taką prędkością – stwierdził minister. Wyjaśnił, że dzięki wydatkowaniu w najbliższych latach ponad 100 mld zł na rozwój kolei m.in. zostanie zmodernizowanych blisko 9 tys. km szlaków kolejowych, a 200 dworców zyska nowoczesne oblicze, unowocześnimy też tabor. – Kolej zyska oblicze bardziej przyjazne dla pasażera – dodał. W nawiązaniu do wystąpienia premiera Morawieckiego minister oznajmił, że dzięki budowie nowych połączeń, zwłaszcza w ramach Kolej+, będziemy świadkami zmiany siatki kolejowej, która już niedługo nie powinna przypominać o istnieniu różnic w rozwoju dawnych zaborów. – To wymiar naszej walki z wykluczeniem komunikacyjnym i determinacji, aby przezwyciężać historyczne trudności – stwierdził minister Adamczyk.

Jedna z sił napędowych polskiej gospodarki

W swoim wystąpieniu podczas inauguracji Kongresu prezes zarządu PKP SA, Krzysztof Mamiński, podkreślił, że kolej staje się jedną z sił napędowych polskiej gospodarki.

Fot. Zbyszek Kaczmarek "Gazeta Polska"

– Nasze hasło to przyszłość i perspektywy. To tysiące linii kolejowych rewitalizowanych i modernizowanych. To 66 mld zł na program kolejowy. To 200 zmodernizowanych dworców. O ile znajdą się środki w perspektywie finansowej, to mamy przygotowaną listę kolejnych 100 dworców, którym będziemy przywracać świetność Perspektywy dla naszej branży są dobre, bo rząd przewiduje na nią odpowiednie środki. Obiecuję Panu Premierowi, że zadanie unowocześnienia kolei wykonamy – oświadczył prezes.

Mamiński przypomniał, że polskie koleje oferują od grudnia ub. roku – pierwszy taki w Europie – wspólny bilet, dzięki któremu pasażer, niezależnie od przewoźnika, z którego korzysta, pokonując daną trasę nie musi kupować biletów od każdego z nich. Prezes poinformował także, iż PKP uczestniczy w innych programach rządowych oprócz Kolej+, jak np.: Mieszkanie+ (25 proc. mieszkań w ramach tego programu powstanie na gruntach PKP, których łączna powierzchnia w całym kraju wynosi obecnie 96 tys. ha). A także w powstaniu Centralnego Portu Komunikacyjnego – tylko na tabor i nowe linie przystosowane do rozwijania prędkości do 250 km/godz. przez jeżdżące po nich pociągi wydatkowane zostanie 7 mld zł.

CPK to nie tylko lotnisko

– Nie uda się zrealizować projektu Centralnego Portu Komunikacyjnego bez doprowadzenia doń połączeń kolejowych, w takim samym stopniu, jak bez wybudowania w jego ramach lotniska – stwierdził pełnomocnik rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego Mikołaj Wild, pełnomocnik rządu ds. budowy CPK. – Budowa CPK będzie dla Polski prawdziwym skokiem cywilizacyjnym, inwestycją na skalę, jakiej jeszcze do tej pory nie było. Nikt nie pyta o to, czy kolej powinna odegrać jedną z kluczowych ról w tym projekcie – odpowiedź wydaje się oczywista. W odniesieniu do roli połączeń kolejowych w ramach CPK przewidujemy, że nastąpi znaczące zwiększenie liczby przewozów (zwłaszcza pasażerskich) w skali całego kraju, a także zmodernizowanie istniejących oraz wybudowanie, odpowiednio przystosowanych do wysokich prędkości, do ok. 900 km nowych linii kolejowych. PKP Intercity i inne spółki kolejowe zakupią w związku z tym 130 nowoczesnych pociągów, tak by z największych aglomeracji naszego kraju do CPK można było dojechać w 2–2,5 godz. (ze stolicy nawet w 15 minut). Co więcej, powstanie tej inwestycji spowoduje konieczność tzw. przetrasowania (zmian przebiegu tras) nawet 70 proc. obecnych połączeń PKP Intercity. Chcemy, by nowe linie kolejowe, doprowadzone do CPK, były gotowe ok. 6–12 miesięcy przed oddaniem do użytku tej inwestycji – stwierdził.

Najbardziej innowacyjne pomysły nagrodzone

Cztery nowoczesne rozwiązania zostały nagrodzone podczas Kongresu w finale konkursu „inNOWacje – #kolej2023”. Dotyczyły one czterech dziedzin: kolej dla pasażera – rozwiązania techniczne, elektroniczne i funkcjonalne poprawiające komfort, bezpieczeństwo pasażera kolei; innowacyjna technika kolejowa; nowoczesny marketing i sprzedaż oraz ekologia, energooszczędność, elektromobilność. Twórcy każdego z nagrodzonych rozwiązań otrzymali nagrody pieniężne w wysokości po 50 tys. zł. Wśród nich znalazły się następujące firmy/instytucje:

• spółka Space Digital Group została nagrodzona za platformę AR Bridge, która m.in. umożliwia przeprowadzanie interaktywnych kampanii reklamowych i informacyjnych; pozwala na zbudowanie indywidualnego profilu użytkownika i personalizację komunikatów;
• Wydział Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej nagrodzono za innowacyjne elementy infrastruktury dróg kolejowych (tzw. beton katalityczny) ograniczające poziom zanieczyszczenia powietrza na szlakach
• spółkę Viktio wyróżniono za system MpdPCar – symulacyjne planowanie przemieszczania na krótszych i dłuższych dystansach wagonów towarowych: załadowanych i pustych;
• spółka Nexocode została nagrodzona za mobilnego asystenta podróży („KOMPAN”), przeznaczonego dla osób niepełnosprawnych – rodzaj aplikacji w smartfonie pomagającej m.in. w szybkim zgłoszeniu do przewoźnika przejazdu przez niepełnosprawnego.

Jak poinformował, uczestniczący w finale konkursu ARP Innovation Pitch „inNOWacje – #kolej2023”, minister Andrzej Adamczyk, premier Morawiecki, który wcześniej zapoznał się z nagrodzonymi rozwiązaniami, był pod wrażeniem tych projektów. – Nawet rozwiązania, które w finale ostatecznie nie zostały nagrodzone, o ile przyniosłyby oczekiwane efekty, warto byłoby wdrażać – dodał.