W sierpniu, podczas oględzin podziemi kościoła pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny na Nowym Mieście w Warszawie, pracownicy Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków zwrócili uwagę na zdeponowane tam elementy wyposażenia kościoła. We współpracy z dr. Piotrem Jamskim i dr. Marcinem Zglińskim, historykami sztuki Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk, odkryli fragmenty ołtarza z połowy XVI w. Według oceny badaczy fragmenty ołtarza pochodzą z ok. 1565–1580 r. a jego twórcą był Jana Michałowicza w Urzędowa.
To bardzo ważny dzień dla świata konserwatorskiego, bo oto po 82 latach, od czasu zakończenia Powstania Warszawskiego, wciąż odkrywamy w podziemiach nowe znaleziska. Dzięki żmudnej, ale niezwykle interesującej pracy naukowo-badawczej, odkryto w tym kościele niezwykle znalezisko – fragmenty ołtarza renesansowego dłuta Jana z Urzędowa. Dla konserwatorskiego świata, dla naszej nauki i polskiej kultury jest to niezwykłe znalezisko –
– powiedziała Bożena Żelazowska, wiceminister kultury i generalna konserwator zabytków, w czasie briefingu prasowego, podczas którego pokazano odnalezione fragmenty ołtarza.
Na przełomie sierpnia i września, w trakcie prac w podziemiach kościoła, odnaleziono ok. 20 procent ołtarza wyrzeźbionego z wapienia pińczowskiego.
Gdy kolega zszedł do krypty, to okazało się, że są tutaj różne rzeczy. Sukcesywnie odgruzowując części podziemi, odsłanialiśmy kolejne rzeczy i nagle popatrzyła na nas rzeźba z twarzą Pana Jezusa. To była wielka niespodzianka. Odgruzowywaliśmy dalej tę przestrzeń, odkrywając kolejne rzeźby.
– opowiadał o kulisach odkrycia dr Marcin Zgliński z Instytutu Sztuki PAN.
Naukowcy przypuszczają, że ołtarz trafił do kościoła Nawiedzenia NMP dopiero po końcu XVIII w. lub w XIX wieku. W dwudziestoleciu międzywojennym znajdował się on w nawie bocznej kościoła. Lokalizację i wygląd ołtarza przed wybuchem II wojny światowej naukowcy ustalili na podstawie fotografii znajdujących się w archiwum PAN.
Kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny ufundowała księżna Anna Mazowiecka. Świątynia zbudowana w latach 1409–1411 była zburzona dwa razy, w czasie potopu szwedzkiego i Powstania Warszawskiego. Po zniszczeniach II wojny światowej kościół ponownie odbudowano w 1956 r. (w stanie surowym). Podczas prac nad wystrojem wnętrza, które trwały do lat 70., zachowano wyjątkowe walory architektoniczne, zwłaszcza gwiaździste sklepienie i gotyckie łuki.
