Prezydent przypomniał, że obecna, jedenasta edycja Konkursu "Książka Historyczna Roku" o Nagrodę im. Oskara Haleckiego zbiega się z obchodami wyjątkowej, setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości.
"Zaangażowanie wielu różnych środowisk w uhonorowanie tej ważnej rocznicy ujawniło pewien paradoks. Oto w momencie, gdy odeszli już ostatni naoczni świadkowie narodzin II Rzeczypospolitej, gdy okres ten w sposób symboliczny i definitywny przeszedł do historii, pojawiła się nowa, potężna fala zainteresowania nim. Zwiększyła ona – i tak już wysokie – zapotrzebowanie na publikacje przybliżające dzieje najnowsze naszej Ojczyzny"
- napisał Andrzej Duda.
"Sądzę, że do symboli odzyskanej niepodległości – obok legionowego orzełka i szabli komendanta Piłsudskiego, obok błękitnego munduru hallerczyków oraz podpisów Dmowskiego i Paderewskiego pod traktatem wersalskim – należy również polska książka, a w szczególności książka o tematyce historycznej. Książka, którą nierzadko wydawano w ukryciu, przekazywano sobie z rąk do rąk, czytano pod strzechami i na salonach. Książka witana przez rodaków na obczyźnie jako swoisty relikwiarz polskości, niosąca otuchę więźniom i zesłańcom, obecna w tornistrach uczniów i plecakach żołnierzy, będąca natchnieniem narodowych malarzy, poetów i powieściopisarzy. Książka uświadamiająca czytelnikowi, do jak wyjątkowej wspólnoty należy i jak wiele jej zawdzięcza, ukazująca przykłady tego, jak realnie przyczynić się do trwałości tej wspólnoty, jej pomyślności i chwały"
- napisał prezydent.
Wyniki konkursu "Książka Historyczna Roku" na najlepsze publikacje poświęcone dziejom Polski w XX w. ogłoszono podczas gali wręczenia nagród dziś w siedzibie TVP w Warszawie. Nagrody otrzymali Witold Bagieński za książkę "Wywiad cywilny Polski Ludowej w latach 1945-1961" oraz Andrzej Chwalba za książkę "Wielka wojna Polaków. 1914-1918".
Podczas gali ogłoszono także wyniki plebiscytu na najlepsze książki historyczne, w którym udział wzięło kilka tysięcy internautów. W kategorii książki naukowej zwyciężyła praca autorstwa Mariusza Bechty i Wojciecha Muszyńskiego "Przeciwko Pax Sovietica. Narodowe Zjednoczenie Wojskowe i struktury polityczne ruchu narodowego wobec reżimu komunistycznego 1944-1956". W kategorii książki popularnonaukowej czytelnicy wybrali książkę autorstwa Wojciecha Koenigsberga "AK 75. Brawurowe akcje Armii Krajowej" opublikowanej przez "Znak Horyzont" w Społecznym Instytucie Wydawniczym "Znak".
Po raz drugi przyznane zostały również nagrody w dwóch nowych kategoriach. Za "Najlepsze wydawnictwo źródłowe poświęcone historii Polski i Polaków w XX wieku" jury uznało książkę Mariusza Korzeniowskiego, Krzysztofa Latawca i Dariusza Tarasiuka "Uchodźstwo Polskie w Rosji w latach I wojny światowej w świetle dokumentów". W kategorii "Najlepsze wspomnienia dotyczące historii Polski i Polaków w XX wieku" jury uhonorowało książkę w opracowaniu Jerzego Łazora "Moje wspomnienia. Stanisław Wojciechowski t. 1-2", którą wydało Muzeum Historii Polski.
Konkurs "Książka Historyczna Roku", którego inicjatorem był Janusz Kurtyka (prezes IPN w latach 2005-10; zginął w katastrofie pod Smoleńskiem), ma za zadanie popularyzować dzieje Polski XX w. i zachęcać do czytania książek historycznych. W tym roku na konkurs zgłoszono 89 publikacji, które - zgodnie z regulaminem - wydano po raz pierwszy i w języku polskim między 1 stycznia 2017 r. a 31 maja 2018 r. Łączna wartość nagród wyniosła 80 tys. złotych.
Organizatorami konkursu są IPN, Narodowe Centrum Kultury, Polskie Radio i Telewizja Polska. Patronat nad wydarzeniem objął prezydent Andrzej Duda.
Patron konkursu, Oskar Halecki (1891-1973) był historykiem, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1939 r. przebywał na emigracji. Był dyrektorem i prezesem Polskiego Instytutu Naukowego w Nowym Jorku. Wykładał na uniwersytetach amerykańskich. Zajmował się dziejami średniowiecznymi Polski oraz historią Europy Środkowo-Wschodniej. Do 1989 r. jego książki nie były wydawane w Polsce.
