We wrześniu 1946 roku Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego we współpracy z NKWD przeprowadziło przeciwko Narodowym Siłom Zbrojnym tajną operację likwidacyjną o kryptonimie „Lawina”. Pod pozorem przerzutu do amerykańskiej strefy okupacyjnej w Niemczech wywieziono i zamordowano na Śląsku Opolskim około stu żołnierzy NSZ. Partyzantów pozbawiono życia w trzech miejscach: w poniemieckim majątku Scharfenberg pod Malerzowicami Wielkimi, pod Starym Grodkowem (na dawnym lotnisku polowym) oraz pod Barutem koło Strzelec Opolskich. Żołnierze NSZ, którzy uczestniczyli w pierwszym przerzucie, zostali rozstrzelani. Kolejnych zakwaterowano w uprzednio zaminowanych budynkach, które następnie wysadzono w powietrze.
Cmentarz Wojenny Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych
Kilka lat temu – w związku z postępem prac poszukiwawczych i identyfikacyjnych – zrodził się pomysł, aby powstał cmentarz wojenny, gdzie wszyscy żołnierze z oddziału „Bartka” zostaną pochowani w jednym miejscu. Ostatecznie wybrano polanę koło cmentarza komunalnego w Kamesznicy. Projekt cmentarza został zaprezentowany w Kamesznicy w czasie briefingu prasowego 26 października 2022 roku z udziałem prezesa IPN dr. Karola Nawrockiego. Odsłonięto wówczas tablicę – kamień węgielny pod budowę cmentarza wojennego. Założenia koncepcyjne i ideowe przyszłego cmentarza zostały opracowane w Biurze Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN.
Projekt cmentarza, autorstwa mgr inż. arch. Piotra Kudelskiego, wykorzystuje naturalne ukształtowanie terenu, tworząc układ trzech tarasów ze 100 grobami indywidualnymi. Centralnym elementem założenia jest pięciometrowy kamienny pomnik z wyciętym motywem krzyża, przez który widoczny jest masyw Baraniej Góry. Lokalizacja cmentarza wojennego na zboczu, z widokiem na Baranią Górę, ma wymiar symboliczny. To właśnie na tym masywie były obozowiska partyzantów i siedziba sztabu Henryka Flamego „Bartka”.
Na pomniku zostały umieszczone odlane z brązu symbole: orzeł Wojska Polskiego, Krzyż Narodowych Sił Zbrojnych oraz ryngraf z Matką Bożą. U stop pomnika znajduje się kapelusz górali żywieckich, położony na roży wiatrów wskazującej na Baranią Gorę, której szczyt można zobaczyć przez prześwit w pomniku w formie krzyża.
Cmentarz Wojenny Żołnierzy NSZ będzie miejscem spoczynku szczątków Żołnierzy Niezłomnych ze zgrupowania kpt. Henryka Flamego „Bartka” zamordowanych przez funkcjonariuszy komunistycznego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego we wrześniu 1946 roku w akcji o kryptonimie „Lawina”. Nie są to wszyscy odnalezieni, część z nich została wcześniej pochowana w grobach rodzinnych, zgodnie z życzeniem rodzin. Podczas uroczystość pogrzebowej do grobów zostaną złożone szczątki prawie 60 żołnierzy.
Program uroczystości:
9.00 – wystawienie trumien w Kaplicy Matki Boskiej Szkaplerznej na Grapce (przy cmentarzu komunalnym w Kamesznicy, ul. Beskidzka 43)
12.00 – Msza św. polowa w intencji zamordowanych
13.45 – pochówek szczątków żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych zgrupowania kpt. Henryka Flamego „Bartka” na Cmentarzu Wojennym Żołnierzy NSZ w Kamesznicy
W uroczystości wezmą udział rodziny Żołnierzy Niezłomnych, zamordowanych przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa, przedstawiciele najwyższych władz państwowych, samorządowych, instytucji publicznych, wojsko, środowiska kombatanckie i patriotyczne. Cmentarz Wojenny Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych stanie się nie tylko miejscem spoczynku żołnierzy Niezłomnych, poległych w walce o niepodległość Ojczyzny, będzie to także kolejne miejsce na mapie polskiej pamięci o żołnierzach podziemia niepodległościowego.
[...] Wstępując do organizacji wojskowej Narodowych Sił Zbrojnych,
przysięgam uroczyście wobec Boga i wobec tu obecnych
poświęcić swe siły, majątek, a nawet życie
w walce z najeźdźcą w odbudowie Niepodległej Polski”
– rota przysięgi składanej przez podkomendnych kpt. Henryka Flamego „Bartka”
