Jestem niezmiernie wdzięczny za to wspaniałe doświadczenie, jakim była premiera włoska serialu produkcji Instytut Pamięci Narodowej. (…)Pokazaliśmy trzeci odcinek — „Bitwa Narodów”, w którym opowiadana jest nie tylko historia trzech pierwszych bitew o Monte Cassino (od stycznia do 23/26 marca 1944), ale też historia bitwy o San Pietro Infine z grudnia 1943. Tu Włosi mogli odnaleźć ważną perspektywę ujętą w serialu: wrażliwości na historie cywili i ich cierpienia, które przyniosły na Półwysep Apeniński działania wojenne. Ważnym elementem tej historii jest także zbombardowanie klasztoru na Monte Cassino z 15 lutego 1944. Włoscy widzowie byli wzruszeni i poruszeni, po projekcji zebraliśmy liczne, bardzo pozytywne reakcje.
– napisał na X reżyser Tomasz Łysiak.
Chciałbym podziękować dyrektorowi Biura Edukacji Narodowej IPN Adamowi Pleskaczyńskiemu — a także na jego ręce całemu Instytutowi Pamięci Narodowej i zaangażowanym w ten pokaz pracownikom — którzy tę premierę włoską zorganizowali. Po drugie serdeczne podziękowania kieruję do Giuseppe Valente, który od samego początku tej produkcji pomagał w jej powstaniu, wziął też udział w filmie, a teraz pomagał w niezmiernie zaangażowany sposób w organizacji widowni tej premiery. Tante grazie Pino Valente!
– dodał.
Giuseppe Valente, który jest prezesem stowarzyszenia Cassino MIA 1944 aps, powiedział z kolei, że serial dał możliwość pokazania światu także mieszkańców współczesnego Cassino, które dba o historię bitwy, historię miasta i ludzi.
Budujemy teraz to, co pozostanie żywe dla wszystkich – doświadczenie tamtych żołnierzy, które można niemal poczuć na skórze, idąc tymi samymi ścieżkami, na których osiemdziesiąt lat temu zapisano historię.
– mówił.
Ważnym elementem po filmie było specjalne podziękowanie dla śp. Roberto Molle, prawnika, który jako pierwszy zrozumiał, że historie żołnierzy, którzy walczyli w tym miejscu, winny zostać zachowane w pamięci mieszkańców Cassino i przekazywane przyszłym pokoleniom. Roberto Molle założył Stowarzyszenie Bitwy pod Cassino tworząc swoiste archiwum bitwy. Stał się pierwszym opiekunem żywej pamięci o bitwie. Jego przedwczesna śmierć rok temu była szokiem dla wszystkich, także dla twórców serialu. Molle wniósł znaczący wkład w projekt filmowy „Szlak nadziei. Bitwa o Monte Cassino”, był jednym z międzynarodowych historyków, którzy w nim wystąpili, ale także pomagał przy realizacji i wspierał przyjaźnią reżysera.
Praca, którą Roberto Molle rozpoczął nie zniknęła, nie skończyła się, a dzięki serialowi Tomasza Łysiaka, Roberto został z nami na zawsze.
– napisano w Leggocasino.it, przypominając, że drugą ważną organizacją założoną w Cassino jest stowarzyszenie Cassino MIA 1944 aps – Cassino Red Poppy. Jej twórca Pino Valente, przewodnik po polu bitwy, wniósł niezastąpiony wkład w film, dodając do tej historii swoje myśli i uczucia.
To, co czyni ten serial wyjątkowym w panoramie wielu produkcji historycznych, to jego perspektywa: opowiada nie tylko historię polskich żołnierzy, ale także Włoch i Włochów, cierpienie cywilów, zniszczony kraj, zapomniane historie… Sześćset osób wypełniło salę – to niezwykłe osiągnięcie, które potwierdza, jak bardzo ta historia należy również do Cassino i jak bardzo miasto było gotowe, aby ją wysłuchać.
– wskazano w Leggocassino.it.
Fabularyzowany serial dokumentalny „Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino” jest częścią projektu zapoczątkowanego przez ówczesnego prezesa Instytutu, obecnie Prezydenta RP Karola Nawrockiego. Produkcja oparta jest na licznych świadectwach – wypowiedziach weteranów, ich rodzin, światowej sławy historyków zajmujących się historią bitwy o Monte Cassino oraz mieszkańców Włoch. Pokazuje nie tylko przebieg walk, ale także trwałą pamięć włoskiego społeczeństwa o polskich żołnierzach, cierpienia ludności cywilnej czy nastroje w obozie Aliantów. Reżyser Tomasz Łysiak ukazał międzynarodową perspektywę bitwy będącej największą bitwą frontu zachodniego II wojny światowej: wzięło w niej udział ok. 400 tys. żołnierzy z całego świata.
