Skwer Pamięci, zlokalizowany w centrum miasta, został ogrodzony, a następnie otoczony przez funkcjonariuszy w celu usunięcia kamieni, tworzących pomnik. Według relacji świadków, na które powołała się Nowaja Gazieta Jewropa, policja ma zakazywać fotografowania prac i legitymować osoby próbujące łamać ten zakaz.
Ksenia Fadiejewa, była współpracowniczka lidera rosyjskiej opozycji Aleksieja Nawalnego, zmarłego w 2024 r. w kolonii karnej, napisała na Telegramie, że na miejscu skweru znajdowało się niegdyś więzienie NKWD. W czasie prac archeologicznych znaleziono tam ślady masowych pochówków.
Skwer Pamięci w Tomsku został otwarty w 1992 r. z inicjatywy administracji miasta i Stowarzyszenia Memoriał.
Powiedzieć, że smutno i że boli, to nic nie powiedzieć. Takie rzeczy to - niestety - jedna z części składowych (nieodłączna!) misji syberyjskiej... Ale dopóki Pan Jezus chce, żeby w Tomsku byli Jezuici, to trwamy
- napisał w mediach społecznościowych misjonarz w Tomsku, o. Wojciech Ziółek SJ.
Powiedzieć, że smutno i że boli, to nic nie powiedzieć.
— Wojciech Ziółek SJ 🇵🇱 (@wziolek_sj) April 19, 2026
Takie rzeczy to - niestety - jedna z części składowych (nieodłączna!) misji syberyjskiej...
Ale dopóki Pan Jezus chce, żeby w Tomsku byli @Jezuici , to trwamy😇
Chrystus zmartwychstał!https://t.co/KWJjCLQcrT
Jak zauważyła Aleksandra Poliwanowa z Memoriału, polskie miejsca pamięci w Rosji znajdują się wśród tych, które po 2022 r. (początku pełnowymiarowej wojny Kremla z Ukrainą) ucierpiały najbardziej.
- W wielu miastach pomniki zostały praktycznie usunięte, zdemontowane. (...) Pomnik polskich zesłańców usunięto w Buriacji; pomniki, polski i litewski, usunięto w Piwowarisze, w obwodzie irkuckim. (Dalsze miejsca to) Pietrozawodsk, Workuta, Petersburg, Szlisselburg, Galaszor, Jakuck, Tomsk, Biełostok w obwodzie tomskim - informowała działaczka w lutym br. w rozmowie z PAP.
W listopadzie 2025 r. usunięte zostały także płaskorzeźby Orderu Virtuti Militari oraz Krzyża Kampanii Wrześniowej z Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu, a kilka miesięcy wcześniej to samo uczyniono w Miednoje.
