Przed Sądem Okręgowym w Koszalinie od grudnia 2018 r. toczy się proces byłego wójta gminy Ostrowice Wacława M. i byłej skarbniczki Krystyny K. oskarżonych o nadużycia i przekroczenia uprawnień, a także nierzetelne prowadzenie ksiąg rachunkowych. W konsekwencji zaś o zadłużenie gminy, stałą utratę jej płynności finansowej, utratę możliwości spłaty zobowiązań i realizacji zadań własnych. Działanie oskarżonych, według prokuratury, spowodowało szkodę majątkową w wielkich rozmiarach - co najmniej 38,5 mln zł.
Do przestępstw, popełnianych wspólnie i w porozumieniu, miało dojść od września 2008 r. do 25 października 2016 r. Ze względu na zadłużenie gmina Ostrowice została zniesiona 1 stycznia 2019 r. To pierwszy taki przypadek w Polsce.
Jednym z wezwanych na środową rozprawę świadków była dawna komisarz rządowa, zarządzająca gminą Ostrowice od 9 marca do 31 grudnia 2018 r. Agnieszka Wróblewska. Obecnie jest dyrektorem wydziału rozliczeń zniesionej gminy Ostrowice w Zachodniopomorskim Urzędzie Wojewódzkim w Szczecinie.
Świadek poinformowała, że zgodnie ze specjalną ustawą długi gminy przeszły na Skarb Państwa i będzie je spłacał wojewoda. Wierzyciele mają czas do 11 kwietnia na zgłoszenie wierzytelności. To ostateczny termin.
"Na chwilę obecną do wojewody zgłoszonych jest wierzytelności od około 20 wierzycieli na łączną kwotę blisko 51 mln zł. (…) Największą wierzytelność na kwotę 36 mln zł zgłosiła spółka M.W. Trade, a Urząd Skarbowy wystąpił o 14 zł. Kwoty są więc bardzo różne"
– mówiła w sądzie Wróblewska.
Zaznaczyła, że "my musimy sprawdzić, czy one są należne. Jeśli wydział uzna, że są bezsporne, to wojewoda w przyszłym roku przekaże taką informację wierzycielom i zostaną one wypłacone. (…) Jeśli wierzytelności nie zostaną uwzględnione, decyzja będzie podlegała zaskarżeniu do sądu. Skarb Państwa będzie reprezentować Prokuratoria Generalna" – powiedziała.
Dodała, że budżet specjalnej ustawy gwarantuje 47 mln zł na wypłatę wierzytelności i że już wie, "iż 11 mieszkańców gminy Ostrowice nie dostanie pieniędzy". Są to mieszkańcy Siecina, którzy wybudowali kanalizację, sami za nią zapłacili 128 tys. zł, a następnie mieli podpisać z wójtem porozumienie, że gmina przejmie tę kanalizację. Inwestycja była rozliczana w ten sposób, że mieszkańcy nie płacili za wystawiane rachunki. Rozliczono tak około 40 tys. zł, a reszta pozostała do zapłaty. "Okazało się, że nie ma żadnego dokumentu, potwierdzającego przejęcie tej sieci przez gminę. Nie ma aktu notarialnego" – powiedziała Wróblewska.
Była komisarz, mówiąc o swojej pracy w gminie Ostrowice, zaznaczyła, że sukcesem było znalezienie skarbnika i zamkniecie bilansu za 2018 r. "Było to trudne, by zamknąć niektóre konta, trzeba było się cofać do 2013 r. (…). Do nas należała sprawozdawczość, sporządzanie protokołów zdawczo-odbiorczych, by przekazać je przejmującym Ostrowice gminom Drawsko Pomorskie i Złocieniec" – zaznaczyła.
Dodała, że nie była w stanie stwierdzić, czy w dokumentach dotyczących sieci wodociągowej "jest podana prawda". "Urząd wojewódzki to zrobi, jest już rozpisany przetarg. Rzeczoznawca zrobi rzetelną inwentaryzację w terenie. Było tak dużo nieprawidłowości w księgach inwentaryzacyjnych, że nie byłam w stanie sobie z tym poradzić" - tłumaczyła Wróblewska.
Podkreśliła, że gdy zarządzała Ostrowicami, "mieszkańcy zaczęli spłacać długi wobec gminy". Niektórzy nie płacili przez lata. Część długów zdążyła się przedawnić. Jak zaznaczyła, "pracownicy urzędu gminy nie byli przyzwyczajeni do tego, że trzeba egzekwować należności".
W ocenie Wróblewskiej brak właściwej organizacji pracy urzędników w gminie to wynik wieloletniego kierowania urzędem przez oskarżonego Wacława M. Ten na rozprawie zaznaczył, że został zawieszony w obowiązkach wójta w 2016 r. i przez następne półtora roku gminą zarządzał powołany przez ówczesną premier Beatę Szydło komisarz rządowy Marek Kukie.
W środę w sądzie została przeprowadzona wideokonferencja. Z Sądu Okręgowego w Warszawie wyjaśnienia złożył były członek zarządu firmy M.W. Trade. Mówił o zawieranych z gminą umowach finansowych. "To były pożyczki, wstąpienia w prawa wierzyciela na podstawie art. 518 kodeksu cywilnego, dzierżawy zwrotnej nieruchomości" – powiedział świadek. Na tę samą okoliczność zeznawał również były pracownik spółki Magellan. Obaj przyznali, że gminy i szpitale, które nie mają zdolności upadłościowej, dają spółkom finansowym gwarancję spłaty zadłużenia.
Kolejna rozprawa 9 maja.