Upamiętniono Józefa Pruchniewicza – Polaka ratującego Żydów

W Bieczu (woj. małopolskie) odbyła się dziś uroczystość upamiętnienia Józefa Pruchniewicza – Polaka zamordowanego za pomoc okazaną Żydom podczas okupacji niemieckiej. W uroczystości, która ze względu na trwającą pandemię odbyła się w rygorze sanitarnym, wzięła udział wiceminister kultury, dziedzictwa narodowego i sportu Magdalena Gawin. To już szesnaste upamiętnienie w ramach projektu Instytutu Pileckiego "Zawołani po imieniu". Uroczystość odbyła się w przededniu Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką

 - podano na stronie Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu.

Chociaż Józef Pruchniewicz otrzymał - dzięki świadectwu tych, których uratował - odznaczenie Yad Vashem "Sprawiedliwy wśród Narodów Świata", to musimy pamiętać, że większość Polaków ratujących Żydów nie otrzymało takiego wyróżnienia. Program "Zawołani po imieniu" powstał po to, by pamięć o Polakach ratujących Żydów pozostawała zawsze żywa. Ci ludzie powinni być otoczeni bezwzględnym szacunkiem

 – powiedziała, cytowana przez resort, wiceminister Gawin w Kolegiacie Bożego Ciała w Bieczu. Jak zaznaczyła "to lokalna społeczność jest prawdziwym strażnikiem pamięci".

Ministerstwo przypomniało, że Józef i Maria Pruchniewiczowie prowadzili gospodarstwo na przedmieściach Biecza. Mieli dwie córki, Jadwigę i Helenę. Józef pracował jako furman i często był zatrudniany przez żydowskich kupców. Tak poznał rodzinę Blumów, która prowadziła sklep bławatny na bieckim rynku.

Gdy rankiem 14 sierpnia 1942 roku Niemcy rozpoczęli likwidację getta w mieście, tylko nielicznym Żydom udało się ukryć i uniknąć pewnej śmieci w obozie zagłady w Bełżcu. Wśród uciekinierów byli Blumowie: Trana, Jehuda Leib, ich córka Reizel oraz mieszkający z nimi bratanek – Mosze Kuflik. Rodzina zwróciła się o pomoc do Józefa Pruchniewicza. Gospodarz postanowił ukryć Żydów na strychu stajni, w skrytce w sianie. Wiedział, że groził mu za to kara śmierci. Decyzja Pruchniewicza była tym bardziej ryzykowna, że gospodarstwo graniczyło z mostem kolejowym patrolowanym przez niemiecką policję kolejową

- napisano na stronie.

Rodzina ukrywała i żywiła Żydów przez 16 miesięcy. W listopadzie 1943 r. Józef Pruchniewicz, obawiając się donosu, zdecydował się odprawić Blumów, którzy następnie znaleźli schronienie w gospodarstwie państwa Dylągów w pobliskim Strzeszynie.

"Obawy Pruchniewicza okazały się słuszne. Rankiem 14 marca 1944 roku do jego domu przyszli funkcjonariusze niemieckiej policji. Na oczach żony i 10-letniej Helenki gestapowcy brutalnie przesłuchiwali Józefa, który nie przyznawał się do ukrywania Żydów. Gdy przerażona dziewczynka zaczęła głośno płakać, Niemcy przestali bić ojca i po rewizji zabrali go do siedziby gestapo w Jaśle. Prawdopodobnie został rozstrzelany i pogrzebany na miejscu straceń w lesie w pobliskich Warzycach"

- podkreślił resort.

Jehuda Leib Blum z córką Reizel i Mosze Kuflikiem przeżyli wojnę i wyjechali do Izraela. W 2008 r. Józefa i Marię Pruchniewiczów uhonorowano medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Projekt "Zawołani po imieniu" jest poświęcony osobom polskiej narodowości zamordowanym za niesienie pomocy Żydom w czasie okupacji niemieckiej. Został zainicjowany przez wiceminister prof. Magdalenę Gawin, realizowany jest przez Instytut Pileckiego. Jak podkreśla resort powstał "z potrzeby zaznaczenia w przestrzeni publicznej miejsc związanych z pomordowanymi. Instytut Pileckiego podejmuje starania, aby te lokalne doświadczenia stały się częścią powszechnej świadomości historycznej". Pierwsze upamiętnienie odbyło się w Sadownem 24 marca 2019 r., w Narodowym Dniu Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką.