Kwiatkowski uczestniczył w uroczystości z okazji 100. rocznicy powołania Najwyższej Izby Kontroli (NIK), która odbyła się w Pałacu w Ostromecku.
„W 2019 r. obchodzimy również 70. rocznicę ustanowienia delegatury NIK w Bydgoszczy i mija 20 lat, od kiedy ta delegatura może mówić, że jest delegaturą województwa kujawsko-pomorskiego, ustanowionego w 1999 roku. Podstaw do świętowania jest więc sporo”
– mówił Kwiatkowski w Ostromecku.
Podkreślił, że dla niego miarą odwagi jest to, z jakimi problemami chcą się zmierzyć pracownicy określonej delegatury, to, że nie unikają oni trudnych tematów. Dodał, że trzeba o tym powiedzieć w trakcie takiego święta.
„Każde miejsce ma swoje problemy, a takim w Bydgoszczy jest niewątpliwie to, co jest pozostałością po byłych zakładach chemicznych Zachem, a dzisiaj w miejscu, obok którego funkcjonują zakłady Nitro-Chem. Rozwój gospodarczy w każdym miejscu jest ważny i nam zależy na tym, żeby różne zakłady państwowe się rozwijały. Zależy nam jednak także na tym, żeby rozwój był zrównoważony, żeby nie odbywał się kosztem mieszkańców”
– wskazał Kwiatkowski.
Podziękował za to, że delegatura miała odwagę podjęcia kontroli w Łęgnowie (osiedle w Bydgoszczy) w kontekście tego, czy nie ma tam możliwych zanieczyszczeń, które wpływałyby na mieszkańców.
„Dzisiaj nie znamy odpowiedzi na to pytanie, bo jesteśmy w trakcie kontroli. Na pewno jest dziś jednak moment, żeby podziękować tym, którzy mieli odwagę uczestniczyć w kontroli dotyczących emisji substancji szkodliwych na terenie po Zachemie. To kontrolerzy mają dziś odwagę szukania odpowiedzi na pytanie, czy zanieczyszczenia wód podziemnych i gruntów mają jedynie historyczny charakter, czy są związane z bieżącą produkcją spółki Nitro-Chem”
– mówił Kwiatkowski.
W jego ocenie najważniejsze jest to, czy te zanieczyszczenia wpływają na zdrowie i życie mieszkańców pobliskich terenów.
„Ta decyzja jest wyjątkowa w historii NIK, bo przecież są różne inspekcje ochrony środowiska w Polsce, tak jak w innych krajach. Czasami jednak problem jest szerszy, bardziej kompleksowy, do zmierzenia się z którym powinna mieć odwagę taka instytucja jak NIK. Ta kontrola z naturalnych względów wywołuje emocje”
– dodał Kwiatkowski.
NIK już w listopadzie informowała, że zbada sprawę zanieczyszczenia trotylem i jego pochodnymi wód podziemnych, ścieków i gruntu w Łęgnowie w Bydgoszczy. NIK chce określić, czy zanieczyszczenia mają "jedynie charakter historyczny", czy związane są również z bieżącą działalnością spółki Nitro-Chem. Należąca do Polskiej Grupy Zbrojeniowej spółka produkuje materiały wybuchowe, m.in. trotyl; została wyodrębniona w 1992 r. z Zakładów Chemicznych Zachem, które w 2012 r. zakończyły produkcję.
Izba podkreśla, że według naukowców z AGH rejon dawnych bydgoskich Zakładów Chemicznych Zachem jest jednym z najbardziej zanieczyszczonych obszarów przemysłowych na świecie.
Trwają przygotowania do tzw. remediacji terenu, czyli usuwania zanieczyszczeń. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przekazał w tym roku na usunięcie niebezpiecznych substancji z wody i gruntu 93,5 mln zł. "Tym bardziej niepokojące są doniesienia o nowym źródle zanieczyszczeń związanym rzekomo z działalnością spółki Nitro-Chem SA" - podkreśla NIK.
Informację, że w ściekach Nitro-Chemu znajdują się toksyczne substancje DNT (dinitrotoluen) i TNT (trinitrotoluen, trotyl), a trujące związki przedostają się do wód gruntowych, podano w październiku w programie Superwizjer TVN. W odpowiedzi władze spółki podkreśliły, że nie zanieczyszczają wód gruntowych toksycznymi substancjami, a odprowadzane do oczyszczalni ścieki pozbawione są najcięższych związków i są możliwe do rozłożenia w zwykłej oczyszczalni komunalnej. Szef rady nadzorczej spółki zaapelował, by nie łączyć Nitro-Chemu z "bombą ekologiczną", będącą pozostałością po zlikwidowanym Zachemie.
Wicewojewoda kujawsko-pomorski Józef Ramlau podkreślił, że bardzo cieszy się ze zwrócenia przez szefa NIK uwagi na ten „bardzo trudny” problem.
„Od czasów II wojny światowej odbywało się niekontrolowane wykorzystywanie środowiska naturalnego w warunkach tajemnicy, w warunkach całkowitego pogwałcenia jakichkolwiek regulacji prawnych i zdrowego rozsądku. Mało kto z nas wie, że teren po Zachemie jest obszarem niezwykle zdegradowanym. Cieszymy się na ustalenia NIK. Wiemy, że będą one niekorzystne, ale to wzmocni nasze działania, które uważam za skierowane w tej sprawie w tym samym kierunku. Mam nadzieje, że ten głos usłyszą ci, którzy będą przydzielali dodatkowe środki. Na lata rozłożona będzie bowiem operacja przywracania normalności temu miejscu”
– powiedział Ramlau.
Dodał, że bydgoski Zachem jest najbardziej zdegradowanym poprzemysłowym terenem w Polsce. „Mamy ten problem i cieszymy się, że mamy w państwu sojuszników” – podkreślił Ramlau.
Podczas uroczystości w Ostromecku wręczono odznaczenia państwowe oraz regionalne.