Na wystawę składają się dokumenty kartograficzne z zasobów Książnicy Pomorskiej, głównie z XVIII i XIX w., ale też starsze. Ekspozycja wiąże się z 80. rocznicą wybuchu II wojny światowej i – jak wyjaśniła koordynator Sekcji Kartografii KP Ewa Pierzchała – "agresją na Polskę w 1939 r., która zmieniła życie ludzi, ale i granice Rzeczpospolitej".
- Chciałam opisać i wyeksponować mapy terenów, które można objąć określeniem "kresy". Szczegółowemu rozumieniu terminu poświęciłam jedną z plansz – wyjaśniła autorka wystawy.
Na planszach towarzyszących wystawie opisana została też historia poszczególnych ziem z uwzględnieniem zmieniających się granic, a także działalność kartografów tych terenów i ich dzieła.
Kresy to z jednej strony tereny, które przestały należeć do Polski i tereny, które mocą powojennych traktatów zostały Polsce w ramach rekompensaty dane. Stały się one nową "małą ojczyzną" dla ludzi wysiedlonych z kresów wschodnich (…) Utracone ziemie kresowe dla przesiedlonych ludzi stanowią również stratę duchową, przepełnioną nostalgią
– wskazała Pierzchała.
Prezentowane na wystawie są 23 obiekty, w tym 10 map w ramach. W gablotach znajdują również pocztówki z miast kresowych, wydane do 1945 roku: z Nowogródka, Lwowa, Wilna, miast pomorskich, Szczecina i Gdańska. Poza mapami z XVIII i XIX w. prezentowane są też atlasy wydane do 1945 r.
Wśród starszych obiektów godna uwagi – jak zaznaczyła autorka wystawy – jest cenna mapa z XVI/XVII w., wydana na jednym arkuszu, przedstawiająca Pomorze z Inflantami i Księstwo Oświęcimsko-Zatorskie. Jej autorem jest Joanne Portantio. Odwiedzający będą mogli też zobaczyć plany Wilna i Lwowa, plan osiemnastowiecznej twierdzy Szczecin z atlasu Johanna Baptysty Homanna i siedemnastowieczny widok Kostrzynia (stolicy Nowej Marchii).
Ciekawym obiektem jest dziewiętnastowieczne wydanie "Mohorta" Wincentego Pola, który po raz pierwszy użył sformułowania "kresy" we współczesnym rozumieniu tego terminu
- wskazała Ewa Pierzchała.
Wyeksponowany został też rzadki i cenny "Atlas dziecinny, czyli nowy sposób do nauczenia dzieci geografii" z 1772 r., opracowany przez pijara Dominika Szybińskiego.
Wystawę można zwiedzać godzinach pracy czytelni Zbiorów Specjalnych, znajdującej się w sali Zbigniewa Herberta. Będzie prezentowana do 16 listopada
