Zwrócono w nim uwagę, że przygotowany przez rząd projekt dotyczący europejskiego SAFE niesie ze sobą ryzyka polityczne i ekonomiczne. - Eksperci z rynku bankowego szacują same koszty odsetkowe pożyczki SAFE dla Polski na 42 mld euro (178 mld złotych) - podkreślono.
Zamiast tego prezydent proponuje w ustawie powołanie Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych (PFIO) "jako mechanizmu w pełni suwerennego, finansowanego z zasobów krajowych i wspieranych przez Narodowy Bank Polski". - Model ten pozwala na zgromadzenie co najmniej 200 miliardów złotych do 2035 roku, eliminując ryzyka zewnętrzne i zapewniając pełną swobodę przy zakupach technologii obronnych - czytamy.
Wymieniając ryzka związane z europejskim SAFE wskazano ryzyko polityczne zastosowania przez Komisję Europejską ogólnego mechanizmy warunkowości, co powoduje zagrożenie, "że wypłaty na cele obronne mogłyby zostać wstrzymane w wyniku sporów politycznych z Komisją Europejską w dowolnym czasie i bez żadnej faktycznej podstawy, podobnie jak miało to miejsce w przypadków środków pochodzących z KPO".
Wskazano również na ryzyko ograniczenia suwerenności zakupowej dla polskich Sił Zbrojnych z powodu narzucanego wymogu "Buy European", który obliguje do wydatkowania co najmniej 65 proc. środków finansowych na produkty z komponentami pochodzącymi z UE, EOG, lub Ukrainy. - Ogranicza to możliwość swobodnego zakupu przez Polskę sprowadzonego sprzętu wojskowego z innych krajów, które są również kluczowe dla polskiej strategii obronnej i który to sprzęt zapewnia kompatybilność oraz interoperacyjność - podkreślono.
Kolejne to ryzyko walutowe.- Zaciąganie długu w walucie euro na 45 lat naraża polski budżet państwa na ogromne koszty obsługi jego finansowania w przypadku osłabienia złotego. Suwerenny model walutowy wspierany przez NBP przenosi ciężar finansowania wydatków na obronność na walutę krajową i rezerwy, którymi państwo dysponuje samodzielnie. Środki PFIO mogą być denominowane zarówno w polskim złotym, jak i walutach obcych, w tym euro i dolarze. Daje to rządowi pełną swobodę w zakresie zarządzania ryzykiem walutowym, czyli jest to kolejny argument wskazujący na przewagę niniejszej ustawy w stosunku do projektu rządowego - napisano w uzasadnieniu.
Wskazano także, że SAFE zakłada, iż sprzęt wojskowy powinien być zakupiony i dostarczony do 2030 roku, "co oznacza, że wojskowa produkcja specjalna będzie mogła objąć wyłącznie sprzęt już dziś produkowany". Perspektywa 3,5 roku to zbyt krótki okres na zaprojektowanie i budowę nowych, w pełni operacyjnych zakładów produkcyjnych. To całkowicie wyklucza nowe inwestycje, wyklucza budowę zdolności do tworzenia nowych technologii wojskowych. Czas realizacji zamówień nie powinien być jednym z głównych kryteriów przy tak wysokim poziomie wydatkowania. Utrudni to także rozwój polskiego przemysłu obronnego, który może nie być w stanie w tak krótkim czasie przygotować zasobów do produkcji i przegrać konkurencję z zachodnimi podmiotami - podkreślono.
"Utworzenie Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych, którego podstawowym źródłem finansowania będą środki pochodzące z zysku Narodowego Banku Polskiego, przekazywane bezpośrednio na realizację zadań obronnych jest metodą finansowania modernizacji Sił Zbrojnych, która zapewni państwu suwerenność decyzyjną, stabilność finansową i odporność na ryzyka zewnętrzne. Mechanizm ten polega na kierowaniu części zysku NBP do Funduszu, gdzie środki te mogą być natychmiast przeznaczane na finansowanie wieloletnich przedsięwzięć inwestycyjnych, z pominięciem ograniczeń wynikających z rocznego planowania budżetowego. Dzięki temu PFIO uzyskuje stabilne, przewidywalne i krajowe źródło kapitału, które może zostać uzupełnione emisją obligacji, pożyczkami, odsetkami od wolnych środków w złotych przekazanych w depozyt. W sytuacji, w której bezpieczeństwo państwa wymaga nieprzerwanego tempa rozbudowy zdolności obronnych, wybór stabilnego, niezależnego i ekonomicznie bezpiecznego rozwiązania staje się koniecznością. PFIO odpowiada na to wyzwanie w sposób pełny i systemowy"
– wskazali autorzy dokumentu.
