Pięć lat temu zmarł dr Jerzy Targalski. "Generał na wojnie z komuną"

Jak podkreślono we wspomnieniu, Targalski nie ufał zmianom szyldów – interesowało go przede wszystkim to, co przetrwało pod ich powierzchnią. Historyk Sławomir Cenckiewicz zapamiętał go jako nauczyciela, który nauczył go dostrzegać mechanizmy ukryte pod oficjalną wersją wydarzeń, wspominając, że to właśnie Targalski jako pierwszy opowiedział mu o mechanizmach sowieckich operacji dezinformacyjnych.

Sam Targalski lubił mawiać, że sprzeciw wobec niesprawiedliwości to naturalny odruch wolnego człowieka.

Działalność opozycyjna i emigracja

Jerzy Targalski, znany również pod pseudonimem Józef Darski, od 1976 roku współpracował z Komitetem Obrony Robotników - zbierał pieniądze dla osób represjonowanych i kolportował niezależne wydawnictwa. Współpracował z pismem "Głos" oraz wydawnictwem "Krąg", brał udział w tworzeniu pism "Niepodległość" i "Obóz".

Po wprowadzeniu stanu wojennego ukrywał się i działał w podziemiu. W 1983 roku wyjechał do Francji, gdzie publikował w "Kontakcie" i paryskiej "Kulturze", a dla Radia Wolna Europa przygotowywał audycje "U naszych sąsiadów". Służba Bezpieczeństwa inwigilowała go nieprzerwanie od 1978 do 1989 roku.

Targalski był absolwentem historii oraz filologii starożytnego Wschodu na Uniwersytecie Warszawskim. Po powrocie do Polski zajmował się przemianami ustrojowymi w Europie Środkowo-Wschodniej, ze szczególnym uwzględnieniem roli służb specjalnych. Prowadził zajęcia w Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 2006–2009 zasiadał w zarządzie Polskiego Radia, był współautorem książek z serii "Resortowe dzieci", a przez lata publikował felietony i komentarze na łamach "Gazety Polskiej".

Zwolennik lustracji i "opcji zerowej"

Po 1989 roku Targalski wielokrotnie ostrzegał przed obecnością byłych funkcjonariuszy SB i WSI oraz ich tajnych współpracowników w polskiej polityce i gospodarce. Opowiadał się za lustracją i dekomunizacją, a przy tworzeniu nowych służb specjalnych w państwach wychodzących z komunizmu popierał tzw. opcję zerową, czyli budowanie struktur od podstaw, bez wykorzystywania kadr dawnych służb.

Wskazywał również na potrzebę jednoznacznego określenia przez Polaków własnej tożsamości historycznej i wartości, jakimi się kierują.

Za swoją działalność Jerzy Targalski został odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności, a w grudniu 2020 roku – przez prezydenta Andrzeja Dudę – Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 19 września 2021 roku w wieku 69 lat.

Niektórzy nazywali go generałem na wojnie z komuną. Nie ufał zmianom szyldów. Interesowało go to, co pod nimi przetrwało.

🕯️5 lat temu zmarł zmarł dr Jerzy Targalski.

Sławomir @Cenckiewicz zapamiętał go przede wszystkim jako tego, który nauczył go dostrzegać mechanizmy ukryte… pic.twitter.com/7QbhNy9a9a

— Wydawnictwo LTW (@WydawnictwoLTW) September 19, 2026