Odznaczenie wzorowane jest na przedwojennych Krzyżach i Medalach Niepodległości. „Krzyżem Wolności i Solidarności odznaczane są osoby, które działały w opozycji antykomunistycznej po roku 56., ale z wyłączeniem 16 miesięcy jawnego działania w Solidarności. Mówimy o osobach, które aktywnie włączały się w działalność antykomunistyczną wtedy, kiedy było to najtrudniejsze i kiedy groziły za to największe represje” – powiedział dziennikarzom dyrektor krakowskiego IPN Filip Musiał.
Jak dotąd Krzyże Wolności i Solidarności otrzymało ok. 3 tys. osób. „Liczba ta będzie rosła” – zapowiedział dyrektor krakowskiego IPN i zauważył, że z jawną Solidarnością związanych – działających w niej lub sympatyzujących – było 9-10 mln osób, a przed powstaniem jawnej Solidarności i po wprowadzeniu stanu wojennego co najmniej kilkadziesiąt tys. osób angażowało się w działalność antysystemową.
„Wkład tych osób w dzieło odzyskania niepodległości chcemy udokumentować, a później chcemy doprowadzić do tego, aby prezydent RP uhonorował te osoby Krzyżami Wolności i Solidarności”
– zapowiedział Musiał.
Lista 42 odznaczonych osób (w tym siedmiu pośmiertnie) jest na stronie internetowej IPN.
