"W apelacji RPO zarzucił temu wyrokowi naruszenie m.in. konstytucji oraz europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Dla Rzecznika była to sprawa precedensowa"
- podkreślono w komunikacie Biura RPO.
Sprawa dotyczyła eksmisji rodziny cygańskiej z budynku przy ul. Wąskiej w Limanowej. Zdaniem Romów i RPO, mieszkańcy zostali przymuszeni przez władze Limanowej do podpisania aktu notarialnego, w którym zobowiązywali się, że opuszczą budynek.
Rzecznik od 2015 r. prowadził postępowanie w sprawie projektu władz Limanowej, którego celem miała być poprawa warunków życia kilku rodzin cygańskich, mieszkających w miejskim budynku. Dzięki dofinansowaniu z programu integracji społeczności romskiej w Polsce na lata 2014-2020 władze Limanowej kupiły dla Cyganów nowy dom w miejscowości Czchów.
Romowie odmówili jednak przeprowadzki. Wpływ na to miała negatywna reakcja władz Czchowa. Burmistrz tej miejscowości wydał zarządzenie o zakazie zasiedlenia nieruchomości kupionej przez samorząd limanowski. Na wniosek RPO i wojewody małopolskiego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnie uznał to zarządzenie za nieważne.
Wcześniej jednak wszyscy Cyganie złożyli przed notariuszem deklaracje, że opuszczą dom w Limanowej w wyznaczonym terminie, gdy zostanie im udostępniony nowy budynek. Gdy odmówili przeprowadzki do Czchowa, władze Limanowej przystąpiły do wyegzekwowania tych deklaracji (stały się one tytułami egzekucyjnymi). Po nadaniu oświadczeniom klauzul wykonalności komornik sądowy wszczął postępowania egzekucyjne.
Mimo apeli RPO burmistrz Limanowej nie odstąpił od zamiaru przeniesienia rodzin romskich wbrew ich woli. Wobec grożącego Cyganom przymusowego przeniesieniu do Czchowa RPO skierował do sądu powództwo przeciw gminie Limanowa. Wniósł o pozbawienie wykonalności wystawionych tytułów wykonawczych i o zabezpieczenie powództw przez zawieszenie trwających postępowań egzekucyjnych.
W drugiej połowie marca zeszłego roku limanowski sąd oddalił to powództwo. Uznał, że nie było podstaw do przyjęcia tezy, iż "powodowie złożyli podpisy pod dokumentami (notarialnymi) pod wpływem błędu czy groźby".
Od tamtego orzeczenia RPO złożył apelację do Sądu Okręgowego w Nowym Sączu. Jak Biuro RPO informowało w maju 2018 r., rzecznik wniósł o zmianę wyroku sądu rejonowego, uwzględnienie swego powództwa w całości przez pozbawienie wykonalności tytułów wykonawczych i w związku z tym wstrzymanie eksmisji.
"Rzecznik zwracał wcześniej uwagę sądu, że dłużnicy twierdzili, iż zostali wprowadzeni w błąd co do stanu własnościowego oraz technicznego budynku w Czchowie. Działali także pod wpływem informacji o planowanej eksmisji z dotychczas zajmowanego budynku i jego wyburzeniu. RPO nie przesądza, czy oświadczenia woli złożono pod wpływem błędu lub groźby. Istotne jest, że sąd pominął ważne dla sprawy okoliczności podnoszone podczas rozprawy oraz wynikające ze zgromadzonego materiału"
- informowano w komunikacie Biura RPO o złożeniu apelacji.
Jak wówczas dodano, "nawet jeśli działania władz Limanowej opierają się na egzekucji oświadczeń woli dłużników, to godzą w ich prawo do ochrony życia prywatnego". "Ponadto sąd całkowicie zignorował m.in. fakt, że dłużnicy cechują się niską świadomością prawną i nie posługują się językiem prawniczym w sposób, który byłby dla sądu satysfakcjonujący. Oczywiste jest, że brak spójności czy nawet logiki niektórych wypowiedzi dłużników nie powinien przesądzać o rozstrzygnięciu sprawy na ich niekorzyść" - zaznaczał rzecznik ,odnosząc się do wyroku sądu I instancji.
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu prawomocnie uwzględnił pozew RPO przeciw gminie Limanowa 14 maja.
