Dyrektor HazteOir Miguel Vidal zaapelował do Watykanu o interwencję „w obronie praw chrześcijan w Hiszpanii”.
W położonej w górach ponad 50 km od Madrytu Dolinie Poległych znajduje się mauzoleum upamiętniające zarówno republikańskie, jak i frankistowskie ofiary wojny domowej w Hiszpanii (1936–1939), bazylika w formie podziemnej krypty, gdzie złożono szczątki ponad 40 tys. ofiar wojny, oraz 150-metrowej wysokości krzyż stojący na szczycie wzgórza.
Po jego przeciwnej stronie mieści się klasztor benedyktynów. Organizatorzy kampanii poinformowali w piśmie do nuncjusza, że zakon „znajduje się w niebezpieczeństwie”, gdyż Stowarzyszenie na rzecz Odnowy Pamięci Historycznej (ARMH), zrzeszające rodziny ofiar frankizmu, podjęło działania w celu usunięcia mnichów z Doliny Poległych.
ARMH, organizacja zajmująca się poszukiwaniem republikańskich ofiar wojny domowej, zaskarżyła do prokuratury krajowej „zakończenie umowy dotyczącej pobytu benedyktynów w Dolinie Poległych”.
Według ARMH mnisi przebywają tam nielegalnie od pięciu miesięcy i w trybie pilnym powinni opuścić do miejsce. Zdaniem HazteOir, stowarzyszenie chce zastosować przepisy, które jeszcze nie zostały zatwierdzone przez parlament i powołuje się na prawodawstwo sektora publicznego, które w tym przypadku nie ma zastosowania.
„Wszelkie zmiany dotyczące bazyliki i zakonu benedyktynów muszą być zgodne z traktatami podpisanymi przez Hiszpanię i Stolicę Apostolską” - przypomnieli organizatorzy kampanii, cytowani w poniedziałek przez dziennik „La Razon”.
„To kolejny atak na wolności religijne, do czego już wielokrotnie dochodziło od czasu przejęcia władzy przez obecny rząd (koalicję socjalistów z PSOE z ultralewicową Podemos)" - stwierdzili działacze HazteOir.
ARMH działa zgodnie z założeniami rządowego projektu ustawy o tzw. pamięci demokratycznej, przewidującego m.in. zakaz wychwalania dyktatury frankistowskiej.
Jednak zakon benedyktynów ma charakter kontemplacyjny, a nie czynny, i nie zajmuje się działalnością polityczną. Oprócz tego, zgodnie z projektem ustawy, Dolina Poległych ma stać się „cmentarzem cywilnym” pod zarządem instytucji państwowej.
Rząd do tej pory nie wypowiedział się, w jaki sposób benedyktyni mieliby zostać usunięci z Doliny Poległych, ani co stanie się ze świątynią i z krzyżem na wzgórzu.
Dziennik „La Razon” przypomniał, że - pomimo przeszkód prawnych – rząd doprowadził w 2019 roku do ekshumacji szczątków dyktatora z panteonu w Dolinie Poległych, wbrew porozumieniu między Kościołem i państwem.