W 34-osobowej Radzie Miasta Gdańska zasiada 15 radnych Koalicji Obywatelskiej, 12 z Prawa i Sprawiedliwości i 7 z bezpartyjnego stowarzyszenia "Wszystko dla Gdańska" (WdG). Miastem rządzi koalicja KO i WdG.
Kilka dni przed czwartkową sesją Rady Miasta Gdańska radni z WdG zgłosili do porządku obrad dokument w formie apelu dotyczącego 80. rocznicy wybuchu II wojny światowej i 39. rocznicy podpisania Porozumienia Gdańskiego. Autorzy pisma apelowali w nim o „godne uczczenie bohaterów walki i ofiar cywilnych II wojny światowej oraz twórców sukcesu Sierpnia ’80” ale też „o porozumienie na rzecz przeciwdziałania brutalizacji debaty publicznej".
Równolegle podobny dokument złożył też klub gdańskich radnych PiS. Miał on formę oświadczenia i dotyczył tylko 80. rocznicy wybuchu II wojny światowej. Podkreślono w nim konieczność oddania hołdu pomordowanym Polakom i wskazano na „antypolski charakter” Wolnego Miasta Gdańska.
W czwartek, w czasie głosowania nad oboma dokumentami, radni przyjęli projekt WdG (za głosowało 19 radnych z KO i WdG, 10 z PiS, było przeciw) i odrzucili oświadczenie zgłoszone przez PiS (za głosowało 10 radnych PiS, przeciwko było 17 radnych z KO i WdG).
Głosowanie poprzedziła około dwugodzinna dyskusja.
Treść dokumentu przygotowanego przez WdG krytykowali radni PiS. Zarzucili oni autorom apelu, że m.in. łączy on „wątki polityczne z historycznymi”. „Dołączenie do wątków tak ważnych dla Polek i Polaków (rocznicy rozpoczęcia II wojny światowej) wątków z dzisiejszej, bieżącej walki politycznej, dla mnie, jako radnego, ale przede wszystkim jako gdańszczanina i Polaka, jest po prostu niedopuszczalne. 80. rocznica wybuchu II wojny światowej powinna zostać upamiętniona w sposób godny, w sposób zgodny z historią i w sposób taki, żebyśmy mogli z tej historii wyciągać wnioski. Temu służy nasza propozycja oświadczenia klubu radnych Prawa i Sprawiedliwości” – mówił m.in. radny PiS Andrzej Skiba.
„Jestem zszokowany, że w okrągłą rocznicę 1 września, wybuchu II wojny światowej państwo prezentujecie pomysł uchwalenia politycznego apelu” – powiedział z kolei szef klubu gdańskich radnych PiS Kacper Płażyński. Zaznaczył, że w apelu WdG pojawia się „wiele ważnych rzeczy, pod którymi mógłbym się podpisać”. „Ale te ważne rzeczy są wymieszane z bieżącą walką polityczną” – podkreślił, dodając, że w tej sytuacji „rozmydla się, czy gdzieś traci sens istota tej uchwały, a przynajmniej to, czym ta istota powinna być, czyli upamiętnienie naszych bohaterów, obrońców naszej ojczyzny, oddanie im hołdu, czci”.
Przygotowany przez WdG apel zaczyna się od słów:
"Historyczne doświadczenia Gdańska, Polski i Europy – zarówno te z poprzedniego stulecia, jak i niedawne zabójstwo śp. prezydenta Pawła Adamowicza – wymagają od nas powstrzymania agresji w życiu publicznym. Dlatego apelujemy do wszystkich ludzi dobrej woli, do uczestników sporów politycznych ze wszystkich stron, do środków masowego przekazu, do autorytetów duchownych i świeckich o złagodzenie języka debaty, oraz stanowczą reakcję we wszystkich przypadkach przekraczania granic kultury wypowiedzi, a tym bardziej agresji fizycznej" – napisano też w apelu.
Z kolei w oświadczeniu PiS napisano:
W dokumencie podkreślono, że „szacunek dla ofiar i dla bohaterów walki o niepodległość naszej Ojczyzny nakazuje nam dziś i zawsze przypominać, że II Wojnę Światową atakiem na Polskę rozpoczęło państwo niemieckie”. W tekście podkreślono, że „szacunek dla historycznej prawdy każe nam też w sposób szczególny podkreślić antypolski charakter Wolnego Miasta Gdańska; tworu wrogiego Rzeczpospolitej; tworu, w którym w czasie rządów Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP) prześladowano Polaków, Żydów i inne mniejszości”.
Oświadczenie kończy się zdaniami:
