3 stycznia 1945 r. Krajowa Rada Narodowa podjęła decyzję o odbudowie Warszawy i ustanowieniu jej stolicą powojennej Polski. Przewodnicząca Rady Warszawy Ewa Malinowska-Grupińska podkreśliła podczas konferencji prasowej, że 75 lat, które minęło od tego faktu, jest "fantastycznym momentem, żeby pokazać, co się stało potem, pokazać tę ogromną energię warszawiaków, która doprowadziła do tego, że dzisiaj miasto właśnie tak wygląda i że w ogóle istnieje".
"Warto o tym mówić, bo młode pokolenie może sobie z tego już po prostu nie zdawać sprawy. Po upadku Powstania Warszawskiego mieszkańcy zostali z miasta wypędzeni, nie było tu więc ludzi, zwierząt, roślin, tylko same gruzy. To, że się mówi o Warszawie, że jest jak feniks z popiołów nie jest przesadą, to dzisiejsze miasto tak powstało. Podniosło się dlatego, że już w styczniu 1945 r. zaczęli wracać warszawiacy i w tych ciężkich zimowych warunkach wzięli się za odbudowę swego miasta. To był ogromny wysiłek i praca i należy się ogromny szacunek wszystkim tym ludziom. Dzięki nim Warszawa jest takim miastem jak dzisiaj"
- powiedziała.
Dyrektor-koordynator ds. kultury i komunikacji społecznej stołecznego ratusza Aldona Machnowska-Góra zaznaczyła, że rocznica będzie obchodzona przez większość roku.
"Zaczynamy tą konferencją w styczniu, ponieważ można powiedzieć, że wtedy ta odbudowa się rozpoczęła. I można powiedzieć, że w pewnym sensie trwa do dzisiaj, ponieważ do dzisiaj przetrwały ostańce. Odbudowuje się siłą i determinacją mieszkańców, którzy wrócili tu w 1945 r. i tych, którzy wciąż tu przyjeżdżają, są warszawiakami dlatego, że taką decyzję podjęli i wciąż tworzą to miasto na nowo. Chcemy, żeby dzięki imprezom obchodowym szczególnie młodzi mieszkańcy zobaczyli ten olbrzymi wysiłek odbudowy i budowy miasta. To ważne, by pokazać historię miasta także z tej perspektywy"
- mówiła.
Pierwszym większym punktem obchodów będzie wydarzenie poświęcone opublikowaniu na ogólnodostępnym miejskim portalu mapowym cyfrowej wersji "Planu inwentaryzacji zniszczeń Warszawy" Biura Odbudowy Stolicy z lat 1945-46. "26 lutego w Pawilonie Zodiak chcemy zaprezentować mapy zniszczeń wykonane przez Biuro Odbudowy Stolicy. BOS można wiele zarzucać, ale była to instytucja, która dokonała inwentaryzacji całego zniszczonego miasta i wybrała najcenniejsze obiekty i obszary z ówczesnej perspektywy, które dzisiaj decydują o tożsamości miasta. I ta mapa zniszczeń, która była takim podstawowym dokumentem sporządzonym przez kilka wydziałów BOS, zostanie przez nas udostępniona" - powiedział dyrektor Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków Michał Krasucki.
"Takim końcowym akcentem będzie zaś duża międzynarodowa konferencja konserwatorska we wrześniu, która odbędzie się w związku z rocznicą odbudowy Warszawy. Będzie mowa o tym, w jaki sposób te prace były realizowane, w jaki sposób także te technologie należy dzisiaj konserwować"
- mówił. Drugim wątkiem konferencji ma być 40. rocznica wpisu Starego Miasta na Światową Listę Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO jako unikatowego dzieła konserwatorskiego i architektonicznego.
Dom Spotkań z Historią zaprasza 17 marca na premierę albumu i wernisaż wystawy "Warszawa na nowo. Fotografie reporterskie 1945-49". - To zdjęcia wybrane z ogromnego zbioru fotografii prasowej Polskiej Agencji Prasowej. Temat pierwszych lat Warszawy po wojnie jest dla nas ważny. Nie skupiamy się na samej odbudowie, choć jest oczywiście obecna na zdjęciach, ale na życiu codziennym, widzimy co naprawdę oznaczało tworzenie miasta na nowo, jak wielka była energia mieszkańców. Wernisaż uświetni koncert Jana Młynarskiego i jego Warszawskiego Combo Tanecznego. Planujemy także spotkania i spacery po odbudowanych po wojnie dzielnicach. We wrześniu zapraszamy zaś na wystawę "Polska 1945-1989 w obiektywie fotoreporterów agencji Magnum" - mówiła zastępca dyrektora DSH Katarzyna Madoń-Mitzner.
W ocenie zastępcy dyrektora Muzeum Warszawy Mateusza Labudy program obchodów stanowi "synergię działań wielu instytucji". "Nieprzypadkowo ta konferencja odbywa się w Muzeum Warszawy, w tych pięknie odbudowanych kamienicach. Ten trud, niebywałe zaangażowanie ludzi w odbudowę miasta jest absolutnie bezprecedensowe. My zdecydowaliśmy się na upamiętnienie jednej z historii rzemieślniczych, które Muzeum gromadzi i zbiera jako historie warszawiaków. Rolą Muzeum jest odnoszenie się do przeszłości, relacjonowanie jej z teraźniejszością i przyszłością" - powiedział.
Jednym z głównych punktów lutowego startu obchodów jest wystawa "Rzemieślnicze historie. Pracownia Mieczników". Władysław Miecznik zaczął działalność przed wojną, w czasie okupacji współpracował z podziemiem, a następnie bardzo dobrze funkcjonował przez lata aż do 2010 r. kiedy zamknął pracownię brązowniczo-grawerską. Jego rodzina przekazała nam znakomity dar w postaci ponad 1,3 tys. obiektów, z których dużą część będzie można zobaczyć na wystawie. 14 lutego uruchamiany też ścieżkę zwiedzania Muzeum poświęconą odbudowie Warszawy. To zaś, o czym mówił pan Michał Krasucki, znakomicie ukazane jest w Muzeum Odbudowy Starówki, znanym do tej pory jako Centrum Interpretacji Zabytku. Zapraszamy do tego miejsca, bo tam świetnie pokazany jest kontekst, w jakim osadzona jest współczesna Warszawa. Nasz program będzie miał charakter bardzo angażujący, będzie wiele spotkań i debat
- dodał Labuda.
W obchody angażuje się także Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, które zaprezentuje wystawę "Tu Muranów" przybliżającą dzieje dzielnicy przez pryzmat wybranych miejsc, ich mieszkańców i bywalców. Ekspozycji będą towarzyszyć wykłady, debaty i spotkania, spacery miejskie i projekty edukacyjne. Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy planuje m.in. cykl trzech międzypokoleniowych warsztatów poświęconych odbudowie Starówki oraz grę miejską śladami filmu "Skarb" Leona Buczkowskiego. Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego zaś wystawę "Oczy są radarem mózgu. Ignacy Witz (1919-1971)", gdzie znajdą się m.in. prace poruszające tematykę odbudowy Warszawy.
